تبليغات
تبلیغات در دانشجو کلوب محک :: موسسه خيريه حمايت از کودکان مبتلا به سرطان ::
جستجوگر انجمن.براي جستجوي مطالب دانشجو کلوپ مي توانيد استفاده کنيد 
برای بروز رسانی تاپیک کلیک کنید
 
امتیاز موضوع:
  • 1 رأی - میانگین امتیازات: 5
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

سکه و تاریخچه ی ان4

نویسنده پیام
  • گلچین جاویددوست
    آفلاین
  • مدیر بازنشسته
    ****
  • ارسال‌ها: 12,853
  • تاریخ عضویت: دي ۱۳۹۰
  • اعتبار: 427
  • تحصیلات:فوق دیپلم
  • علایق:طراحی-کنده کاری-کتاب
  • محل سکونت:ارومیه
  • سپاس ها 16996
    سپاس شده 25772 بار در 9341 ارسال
  • امتیاز کاربر: -348,159$
  • حالت من:حالت من
ارسال: #1
سکه و تاریخچه ی ان4
سکه در ایران

سکه‌هایایرانی را می‌توان به دو دوره شاخص، پیش از اسلام و پس از اسلام تقسیمکرد. راجع به دوره اول یعنی پیش از اسلام دانشمند معاصر روانشاد پورداوددر زمینه سابقه آشنایی ایرانیان با سکه می‌گوید که پیش از هخامنشیان، درزمان پادشاهای «هووخشتر» میان دولتهای ماد و لیدی جنگ در گرفت.


اما پس ازمرگ او به هنگام سلطنت پسرش بین دو کشورصلح برقرار شد و سپس پسر «هووخشتر» با دختر پادشاه لیدی ازدواج کرد و از این پس روابط بازرگانی نیز میان دوکشور برقرار شد و از آنجا که در آن روزگار درلیدی سکه رواج داشت بنابراینمی‌بایست دراین زمان، ایرانیان نیز سکه‌های لیدیایی را به کار گرفته باشند.


منظور از بیان این مطلب، اشاره بدین نکته بود که آشنایی ایرانیانبا سکه به دوران مادها می‌رسد، و این آشنایی کماکان ادامه می‌یابد، تااینکه در سال ۵۴۶ پیش از میلاد در دوره سلطنت کورش، کشور لیدی به تصرفایرانیان درآمد، و بدیهی است در این زمان، ضرابخانه لیدی که بخشی ازسرزمین پهناور هخامنشیان شده بود، به کار خود یعنی ضرب سکه ادامه می‌داد. اما هنوز هم سکه توسط خود ایرانیان ضرب نمی‌گردید، تا اینکه سرانجام دردوره داریوش اول سومین پادشاه خاندان هخامنشی (۵۲۱ تا ۴۸۵ پیش از میلاد) به فرمان وی اولین سکه‌های زرین «دریک» و سیمین «شکل» که شهرت جهانییافتند، ضرب گردید.


سکه‌هایی که مردم می‌توانستند آنها را به راحتی درتمام سرزمین پهناور ایران یعنی از مصر تا هندوستان که بخش عظیمی از جهانآنروز را تشکیل می‌داد به کار برند و از این بابت مشکلاتی که میان قومها وایالتهای مختلف ایران در امر داد و ستد وجود داشت، بر طرف گردید.
سکه «دریک» زرین فقط به فرمان شخص پادشاه ضرب می‌شد و نویسندگان یونانی آنرابه نام خود داریوش «دریکوس» (Drcikos) خوانده‌اند.


لیکن سکه‌های سیمینچنین وضعی نداشت. داریوش اجازه داده بود، تا ساتراپهای او سکه‌های سیمینمورد نیاز را در ضرابخانه‌های واقع درقلمرو فرمانروایی خود ضرب نمایند. خاطر نشان شود که نسبت ارزش میان سکه‌های زرین و سیمنی یک به ده بود. ضربسکه در ایران از زمان داریوش که اولین سکه ایرانی ضرب گردید، تا امروزادامه یافت و ضرابخانه‌ها پیوسته گسترش و پیشرفت نموده و با گذشت زمانتکنیک ضرب سکه تکامل یافته‌است.


در دوره دوم، یعنی دوره پس از اسلام،اولین سکه اسلامی که در ایران نیز به کار می‌رفت، سکه درهم سیمین عبدالملکبن مروان است که در سال ۷۵ هجری به تقلدی از درهم ساسانیان ضرب شد. و تااین تاریخ در ایران سکه‌های ساسانی با انگ جدید (سکه‌های عربی – ساسانی) ودر دیگر قسمت‌های قلمرو اسلامی علاوه بر این سکه‌ها، سکه‌های رومی نیزمتداول بود یادآوری این نکته ضروری است که سکه‌های ساسانی تا سالهای بعدیعنی سال ۱۸۰ هجری نیز در طبرستان به کار می‌رفت. پس از ضرب سکه‌هایاسلامی، درایران نیز ضرابخانه‌ها سکه‌ها را به گونه اسلامی و با همانمشخصات سکه‌های دیگر سرزمینهای اسلامی ضرب می‌کردند.


بدیهی است درحکومتهای مختلف بنا بر مقتضای سیاست و سلیقه فرمانروایان تغییراتی جزیی وکلی در نوشته و دیگر خصیصه‌های سکه پدید می‌آمد. سکه زنی در ایران قدیم (باستان) هخامنشیان (۳۳۱ –۵۵۰ ق. م)، قبل از شناسایی واحد تبادل نقره وبرنز هخامنشیان در بابل سیستم وزن بر اساس Še ۱۶۰ Še = ۱ shglu ۶۰ siglu = ۱manu ۶۶ mauu = ۶۰ Pownds پس هر manu تقریباً معادل یک پوند است.


بعضی براین باورند که در آسیای غربی قدیمترین سکه زنی در قرن ۶ قبل از میلاد درساردیس لیدیه ثبت شده‌است. از اولین مثالها الکتروم، آلیاژی طبیعی از طلاونقره بوده‌است. بر این باور اولین سکه‌های طلای خالص و نقره خالص در همانضرابخانه تولید شده‌است.


آنها تصویر روبرویی از یک شیر و یک گاو نر را درروی سکه و دو مربع حک شده بر پشت سکه ضرب می‌کردند که عموماً سمبلی بودهکه همراه نام پارسه وجود داشته. به این دلیل و به دلایل دیگر در بین بعضیدانشمندان اختلاف نظر وجود دارد.


بعضی معتقدند که این سکه‌ها پس از فتحکشور ساردیس توسط کورش در ۵۴۷ تولید شده‌اند. برخی دیگر همچنان برسر هماننظریه قدیمی هستند که دست کم سکه‌های طلا متعلق به زمانهای قدیم تر، درطولپادشاهای فرمانروای لیدیه کرسوس می‌باشد.


مرجعهای متعددی در متون قدیمی یونان بر وجود سکه‌های طلای کرسوس دلالت دارند که باور بر این است که تنهاهمین سکه‌ها مقصود بوده‌است. در هر حال این سکه‌ها در تاریخی مابین قرنشسم قبل از میلاد و سالهای ۵۰۰ و ۵۲۱ ثبت شده‌اند.

از حدود سالهای ۵۰۰ قبلازمیلاد سری دیگری در دست است که بی شک سکه‌های امپراتوری ایران هستند. که یونانیها به آنان سکه دریک (طلا) و سیلگوی (نقره) می‌گویند، هر دو با اینمشخصه که کمانداری بر روی سکه ضرب شده‌است. هدف ساختن یک شکل متحداستاندارد از ارزش‌های امپراتوری بوده‌است و به نقل ازمرودت (Herodotus) برای نشان دادن قدرت شخصی داریوش: که خاطره‌ای از خود برجاگذارد که هیچپادشاهی تاکنون چنین نبوده….

او طلا را تا حد نهایت تخصیص می‌کرد وسکه‌های خالص ضرب می‌کرد. ضرب سکه دریک تا زمان کشورگشایی توسط اسکندر درسال ۳۳۱ ادامه یافت و شاید حتی در زیر سلطه او نیز. اما تولید سکه‌هاینقره به نظر می‌رسد در اوایل قرن چهارم متوقف شده. اما داریوش اصلاحاتخاصی بوجود آورد. به عنوان مثال یک سند از جنس پاپیروس متعلق به مصر بهتاریخ قرن ۵ قبل از میلاد تأیید می‌کند که کالاها بر ساس وزن (سنگ) مخصوصشاه پرداخت می‌شود.
سکه دریک ۴/۸ گرم وزن داشته و ٪۹۸ طلایی خالص بوده. سیگلو sigloi ۲/۱۱گرم وزن داشته و محتوای نقره بالای ٪۹۰ بوده‌است، ۲۰سکه sigloi با ۱ سکه Poric برابر بوده.

نسبت ارزش نقره و طلا به صورت نظری۱/۳/۱۳بوده. سکه‌های نقره به واحدهای و هم ضرب می‌شده‌اند سکه‌های doric و sigloi دریک و سیگلو سکه‌های تجاری بودند که معمولاً از نظر وزن، خلوص وحتی طرح به عنوان سرمشق از جلوه و وجهه خاصی برخوردار بودند.
سکه‌های دریک daric به عنوان واحد طلای استاندارد درمیان غرب امپراتوری موجود بوده،اما در قرن پنجم، ضرابخانه طلای دیگری دربابل تأسیس شد و شاید تعدادیضرابخانه دیگر در قرن ۴ موجود بوده. به نظر می‌رسد که نسبت زیادی از پولرایج هخامنشیان به اختصاص تجهیزات نظامی ضرب می‌شده.

طلا برای نیروی زمینیو نقره برای نیروی دریایی.

دید کنجکاو ممکن است این ذهنیت را به وجود آوردکه نقش پول رایج نواحی مدیترانه بوده‌است، جایی که نیروی زمینی ارتش رأسادر آسیای غربی وارد عمل می‌شده، در حالیکه در این نواحی طلا ارجحیت داشته. سکه و پول پادشاهی هخامنشی نه منحصر به فرد بوده و نه وسیله‌ مبادلههمگانی در امپراتوری.

در هر حال در آغاز این سکه احتمالاً در خود لیدیهمورد استفاده بوده (با این وجود که سکه‌های طلای دریک حدود قرن ششم در تختجمشید یافت شدند) در قرن ۴ و ۵ استفاده سکه به شرق هم گسترش یافت. معاملاتادامه پیدا کرد حتی تا جاییکه شمش طلا و نقره مورد استفاده قرار می‌گرفت.

وزن از طریق وسایل کوچکی هم ارزش جنس مورد معامله تشخیص داده می‌شد. حجمانتقال کالاها ادامه پیدا کرد تا به معاملات غیر قابل معاوضه رسید مانند: باج، مالیات و هدایای تبلیغاتی.

از قرن ششم تا چهارم سکه رایج زمان از غربتا یونان و ایتالیا، از جنوب و از شرق در امتداد ساحل مدیترانه تا شهرهایایالات سوریه و تا دیکتاتوری مصر گسترش یافت.
سکه تترا دراخمای آتن و بعضیسکه‌های یونانی دیگر به طور وسیعی در ایالات تحت فرماندهی پارس مورداستفاده قرار گرفت. در مرکز بازرگانی از آنها به جای پول استفاده می‌شود (هر کدام با توجه به ارزش خود) اما گاهی به جای گونه‌های دیگر شمش شمردهمی‌شده و در انبارها به صورت مخلوط با شمشهای نقره از انواع مختلف یافتمی‌شد.

با وجود اینکه اطلاعات اندکی ازسازماندهی و کارآیی ضرابخانه‌هایدوران هخامنشیان در دست است. این موضوع واضح است که امپراتوران حق خودمی‌دانستند که سکه‌های طلا در امپراتوری خود داشته باشند و دیکتاتوری وخراجگیری به آنها این حق را داده که آنها سکه‌های نقره برای غیر محلی بهنام خود داشته باشند هر چند هم بر اساس اصلاحات استاندارد وزن، که ازپادشاهی Bactri choresma و sogdiana گرفته شده پایه بندی شده‌اند.

درمقابل، درفلات ایران ـ افغان، تجارت به صورت گسترده‌ای به‌وسیله معاملاتشمش هدایت می‌شود (شمشهای نقره به عنوان وزن استاندارد و سکه نیم اونس طلابه عنوان واحد شمارش) Daric و sigloi از نظر ظاهر به همان شمایل هخامنشیباقی ماند، با نقش مهر بدون نوشته دریک قسمت اما سکه زنی در سواحلمدیترانه دارای شکل جدیدتر و آشناتری با نقشهای در دو طرف و نوشته‌هاییمعرف صاحب اختیار ثبت، با وجود استقبال زیاد از سکه‌های هخامنشی، گسترشروابط پولی کردن به وسیله حدود موجود گونه‌ها به شدت باز ایستاد. هیچ معدنطلا و نقره مهمی در ایران موجود نبود وحتی مس نیز گاهی وارد می‌شد. هخامنشیان به طور مثال فلزات سخت را ذوب می‌کردند و در ظرفهایی می‌ریختندقالبها شکسته می‌شود و شمشها به انبارها می‌رفت. در نتیجه با اینکه مالیاتبه واحدهای پولی تعبیر شد پرداخت‌های حقیقی معمولاً از نوع کالا بود. درقصر داریوش در تخت جمشید کارگران با اجناس حقوق می‌گرفتند (به‌وسیلهکالا). بره و آهو مقیاس بودند ۱ بره در ازای ۳ shelcel، ۱اکوزه تواببرابر ۱ shelced در ازای کارهای رسمی نیز به جای وجه نقد از محصولات زمینپرداخت می‌شد. از یک کتیبه یافته در تخت جمشید این چنین دریافت شده که درطول دوران خشیار شاه؟ xeres I (۶۵-۴۸۶ق. م) حقوق نقداً پرداخت می‌شد و دراواخر امپراتوری اش . اما پرداخت حقوق از آن پس به صورت کالا درآمد.

سکه‌های شاهی (هخامنشی) سکه‌های هخامنشی عبارت‌اند از دریک سکه طلا به وزن۴۱/۸گرم و سیکل (‌شکل) نقره به وزن ۶۰/۵ گرم و به طوری که قبلاً اشارهشد، داریوش اول مانند کروزس پادشاه لیدی برای سکه تناسب یک طلا به نقره رابرگزید و این ترتیب از هر حیث، معقول بود، زیرا ترتیبی است که در آن زماندر تمام شهرهای یونانی و آسیای صغیر و قبرس و فیقیه که دارای سکه بودند،معمول بود.

در دوره داریوش سوم، دو دریکی که به وزن ۸۰/۱۶ گرم و نیم دریکیکه نصف دریک بود و از لحاظ نقش نیز مختصر تفاوتی با دریک و سیکل داشت،ایجاد گردید. بر پشت سکه‌های دریک و شکل، معمولاً فرورفتگی نامنظم مربع یامربع مستطیل وجو دارد که دربعضی از این فرورفتگیها اگر دقت شود نقش دیدهمی‌شود. بعضی از سکه شناسان در تحقیقات خود اشاره به نقوشی مانند حیوانخوابیده یا سر حیوان، یا سر اسب یا پرنده یا ماهی نموده‌اند.

در مجموعهسکه‌های «هخامنشی» (ارنست بابلون) سکه‌ای است که در فرورفتگی پشت آن بهطور وضوح نقش قسمت جلوی کشتی دیده می‌شود. این سکه ضرب شهر کاری، در آسیایصغیر است، زیرا یک حرف که علامت این منطقه‌است، بر روی آن نقر است.

بر رویتعدادی از سکه‌های شاهی هخامنشی نیز علائم و نشانه‌هایی موجود است کهبتوان آنها را به واسطه تفاوتی که با علائم سکه‌های ضرب شده در شهرهایلیبی، یا مفیلی یا کیلیکیه دارند، ضرابخانه شهری را که سکه در آن ضربگردیده تعیین نمود.

به جز این نشانه‌ها، علائم دیگر به انضمام حروف نیزگاهی بر روی دو دریکی‌ها مشاهده می‌گردد که چون این علائم بر روی سکه‌هایماژه که در بابل پس از دوران هخامنشی در مدت فرمانروایی خود ضرب زده و برروی چند سکه اسکندر و سلوکوس اول دیده شده‌است، می‌توان یقین داشت که اینسکه‌های دو دریکی پس از دوره هخامنشی ضرب زده شده و محل ضرب بابلبوده‌است.

بر سکه‌های دو دریکی،یا شیارهای مواج با نقش دو هلال یا نقشقسمت جلو کشتی دیده می‌شود.

و بر سکه‌های دریک داریوش سوم، تصویر شاهنشاهمانند شاهنشاهان قبل از او نیزه به دست ندارد، بلکه به جای نیزه خنجر بهدست گرفته‌است.

سکه‌های شاهنشانی در کلیه‌ ممالک مجاور بخصوص یونان زیادرواج داشت، به طوری که بانکداران خارجی با رغبت زیاد پول هخامنشی رامی‌پذیرفتند و قسمت مهمی از معاملات بانکی خود را با آن انجام می‌دادند. اکنون به اختصار درباره سکه هر یک از شاهنشاهان توضیح داده می‌شود، ولیچون نقش همه آنها به طرز کماندار پارسی است، از مکرر گویی درباره اندام وانواع سلاح آنها صرفنظر می‌کنیم و فقط به شرح تصویر نیم رخ هر یکمی‌پردازیم.

بنابر تحقیقات جدیدی که درباره سکه‌های هخامنشی توسط سکه شناسنامی آقای رابینسون پس از کشف گنجینه هخامنشی در ازمیر درسال ۱۹۵۱ انجامگردیده‌است، این نظریه صحیح به نظر می‌رسد که سکه‌های اولیه این دورهدارای نقش نیم تنه شاه یا نقش شاه در حال کمان کشیدن است و نوع دیگر کهنیزه به دست دارد، از دوره خشایارشا به بعد ضرب گردیده‌است.

سكه هاي آرسس (۳۳۶ ق. م)

این شاهزاده که پس از مرگ پدر برای مدت کوتاهی به سرپرستیخواجه به سلطنت رسید و به دست همان خواجه کشته شد، به طور یقین دارای سکهبوده‌است و به همین دلیل ارنست بابلون چند سکه نقره هخامنشی را که نقشمعمولی شاهنشاه را با صورتی عریض و بینی بزرگ و ریش بلند دارد، به اومنتسب می‌داند. درمجموعه موزه ایران باستان نیز سکه نقره‌ای آز آرسس موجوداست

سکه‌های فرمانروایان (ساتراپ) هخامنشی

در دوره هخامنشی علاوه بر سکه‌های شاهی کهدر ضرابخانه‌های سلطنتی تهیه می‌شد، ساتراپها نیز که نماینده شاهنشاهبودند، اغلب اجازه سکه زدن را داشتند. بخصوص در مواقعی که مأموریت جنگی وفرماندهی به آنان محول می‌گردید. متأسفانه تا به حال سکه‌های تمامساتراپهایی که نامشان درتاریخ ضبط است، به دست نیامده‌است، ولی از آن عدهکه دارای سکه هستند، بیشتر ساتراپهایی می‌باشند که در ایالات غربیشاهنشاهی مأموریت داشته‌اند. و معمولاً نوشته سکه‌های ساتراپی به خط آرامیاست ، خط آرامی در دوره‌ هخامنشی بسیار رایج و خط میخی مخصوص کتیبهبوده‌است، ولی نوشته روی مهر داریوش که یکی در موزه‌ بریتانیا و دیگری درموزه ایران باستان است، به خط میخی است و به طور کلی در روی سکه تا به حالاین خط دیده نشده‌است. ساتراپهایی که سکه‌های آنها به دست آمده بدینقرارند:

تیسافرن

تیسافرن پسر ویدرن برادر استاتیرا زن اردشیر دومبوده‌است. پس از آنکه ولی لیدی پیسوتنس را که به فکر استقلال افتاده بودبا حسن تدبیر وادار به تسلیم و آن غائله را رفع کرد، داریوش دوم از طرفشاهنشاه وقت به فرمانروایی لیدی منصوب گردید. وی در دوره فرمانروایی خوددر جنگ با اسپارت در سال ۴۱۱ ق. م . در شهر آسپاندوس که مقر تمرکز قوایبحری بود و بعد در جنگ با درسیلیداس در سال ۳۹۵ در شهرهای ایازو و کاریسکه زد. بعضی از این سکه‌ها از لحاظ هنری قابل توجه بوده و قطعاً عمل یکیاز بهترین هنرمندان آن دوره می‌باشد. چهار درهمی نقره روی سکه ـ نیم رختیسافرن با کلاه پارسی پشت سکه ـ تصویر اردشیر دوم به طرز کماندار پارسیکه پشت سر او چنگ قرار دارد و بالای سر به خط یونانی یعنی شاهنشاه نوشتهشده‌است.

یک سکه بسیار ممتاز از تیسافرن در مجموعه موزه انگلستان موجوداست که آن را می‌توان جزو شاهکارهای هنری شمرد، دریک طرف نیم رخ او باکلاه پارسی و در طرف دیگر چنگی منقوش است. سکه دیگری از این فرمانروایپارسی موجود است که مربوط به زمانی است که وی در سرزمین‌های یونانی نشینپیشروی داشته‌است. در روی سکه تصویر تیسافرن با کلاه پارسی با قیافه بسیارنجیب نقش شده و در پشت سکه جغد که یکی از مظاهر شهرهای یونان است، نقراست.


فرناباذ
فرناباذ بعد از پدرش فرناس (۳۷۴-۴۱۲ ق. م) به فرمان داریوشدوم فرمانروای فریگیه گردید. در موقع بروز اختلاف بین اسپارتی‌ها وایرانی‌ها که تیسافرن از طرف شاهنشاه فرمانروانی با قدرت تمام آسیای صغیرو لیدی مأمور دفاع بود، فرناباذ نزد او رفته اظهار اطاعت نمود و حاضر شدبرای حفظ ایالات ایران از دستبر اسپارتی‌ها کمک دهد، از این راه تیسافرنبه کاری رفت و آماده جنگ شد و تیسافرن اوصلاح ندید که جنگ ادامه یابد و قرار داد متارکه منعقد گردید.

پس از مدتیآژزیلاس پادشاه اسپارت عازم افز شد و بعد داخل فریگیه گردید و چند شهر راتصرف نمود، ولی در آن موقع فرناباذ فرمان حمله داد و صفوف یونانی را در همشکست. فرناباذ وقتی شهر سیزیک را از یونانی‌ها پس گرفت، بدین مناسب (۴۱۱ق. م) سکه زد. از سکه‌های این دوره تا به حال فقط یک سکه دیده شده‌است. اینسکه در نوع خود بی نظیر است و دارای نقش بسیار ممتازی است و به طور قطع سرسکه آن را هنرمند چیره دستی تهیه کرده‌است.
روی سکه ـ نیم رخ فرناباذ باکلاه پارسی و نوشته نام او به خط یونانی قرار دارد.
پشت سکه ـ طرح دماغهکشتی و در زیر آن ماهی نقر است فرناباذ به امر اردشیر دوم با کنندریاسالار آتنی بر ضد اسپارت وارد مبارزه شد.
وی علاوه برسمت فرمانرواییفریگیه، فرماندهی قوای بحری را نیز داشت. فرناباذ در مدت بسیار کمی بحریهاسپارت را مغلوب نمود، حتی دامنه‌جنگ را به لاسدمون کشاند و بعد از آنجابه کرنت رفت و مورد استقبال اهالی که او را ناجی خود می‌دانستند، قرارگرفت. فرناباذ برای تهیه قوای بحری و جنگ با اسپارت درشهرهای کیلیکیه درسال ۳۹۳ و ۳۹۲ ق. م سکه زد و این سکه‌ها با سکه‌های قبلی که در سیریک زدهشد اختلاف دارند.

تریباذ

تریباذ نایب السلطنه ارمنستان بود که در سال ۳۹۳ ق. م به حکومتسارد و بعد به فرماندهی کل قوا منصوب گردید. صلح انتالسیداس در سال ۳۸۹ ق. م توسط او انجام گرفت و بعد از طرف شاهنشاه مأموریت پیدا کرد که بااوراگوس پادشاه سالامین بجنگد، در این فرماندهی (۳۸۴ – ۳۸۶ ق.م) احتیاجاتجنگی در شهرهای کیلیکیه مانند ایسوس (مالوس) و تارس سکه زد.
روی اغلبسکه‌ها یک طرف سرهرکول یا بعل یا اهورامزدا و در طرف دیگر تصویر نیم رختریباذ که کلاه پارسی به سر دارد منقور است.


روی سکه ـ سرهرکول

پشت سکه ـنیم رخ تریباذ با کلاه پارسی که در پشت سر او کلمه یونانی maΛ (نام شهرمالوس) نوشته شده‌است.


داتام

داتام پسر کامیسار فرمانروای کیلیکیه بود. پساز کشته شدن پدرش در سال ۳۸۶ ق. م جانشین او گردید و رشادت و لیاقت خود رادر دستگیری پادشاه پافلاگونی که با اردشیر دوم مخالفت می‌کرد، به ثبوترسانید . بدین سبب مورد توجه قرار گرفت و اردشیر دوم او را به واسطهلیاقتش مأمور کرد که در لشکرکشی فرناباذ به مصر شرکت کند (۳۷۴ ق. م) و بهاو همان اختیار را داد که به سردار دیگر داده بود. پس از چندی شاهنشاهفرناباذ را احضار کرد و فرماندهی قوارا به داتام تعویض کرد، بعد او رامأمور جنگ با آس پیس ساتراپ کانائونی نمود که دانام او را اسیر نموده به دربار فرستاد.


چون داتام بسیار مورد توجه اردشیر قرار گرفت، درباریان براو حسد برده عهد بستند که او را بکشند، ولی یک نفر داتام را مطلع نمود وچون او بر جان خود هراسناک گردید، از خدمت دست کشیده به طرف کاپادوکیه رفتو پافلاگونی را نیز تسخیر ساخت. اردشیر چون از یاغی شدن داتام مطلع گردید،یکی از سرداران خود را به نام اتوفرادات مأمور جنگ با او نمود، ولی درمحاربات تفوق با داتام بود.

از این رو اتوفرادات که نتیجه جنگ را به نفعخود نمی‌دید، با او وارد مذاکره شد و صلح انجام پذیرفت. ولی اردشیر دومنسبت به داتام بسیار خشمگین بود تا آنکه به واسطه خیانت یکی از نزدیکانخود کشته شد. بر روی غالب سکه‌های او نقش بعل خدای فینقی که عصای قدرت یاتیر و کمان یا یک خوشه انگور به دست دارد، دیده می‌شود.

در جزو سکه‌هایداتام آنچه جالبتر است، سکه کوچکی است که نقش اردشیر دوم شاهنشاه ایران برروی آن و بر پشت سکه تصویر داتام نقر است.

استاتر پارسی وزن ـ ۷۰/۱۰ گرمروی سکه ـ خدای بعل نشسته و یک خوشه انگور به دست چپ گرفته‌است. نوشته ـبه خط آرامی پشت سکه ـ دو الهه مقابل یکدیگر ایستاده‌اند و در بین آنهاآتشدان قرار دارد.

مازه مازه یا مازایوس

در حدود سی سال (۳۲۸- ۳۶۲ ق. م) فرمانروایی کیلیکیه و ده سال حکومت سوریه را داشت و بعد به فرمانرواییبابل منصوب شد و در دوره حکومت او بود که اسکندر به بابل حمله نمود. و اینمرد از برای، حفظ مقام، شرافت را زیر پا گذاشته به استقبال اسکندر شتافت واظهار اطاعت کرد و اسکندر هم سردار بزرگ داریوش را که ناجوانمردانه تسلیمشده بود، پذیرفت و مانند گذشته حکومت بابل را به او فروواگذار کرد و مازهتا آخر عمر یعنی سال ۳۲۸ ق. م به این سمت منصوب بود.

سکه‌های او سه نوع است:

اول سکه‌هایی که درکیلیکیه ضرب زده شد (از ۳۳۳ تا ۳۶۱ ق. م)،
دوم ضربسوریه
و سوم آنهایی که به تقلید چهار درهمی‌های آتن، ضرب بابل است.


استاترپارسی

وزن ـ ۵/۱۰ گرم

روی سکه ـ خدای بعل که خوشه گندم و انگور به دستدارد، بر وری چهار پایه نشسته و نام او به خط آرامی نقر است.
پشت سکه ـشیری در حال دریدن یک آهوست و نام مازه به خط آرامی در کنار سکه قراردارد. سکه هشت استاتری منحصر به فرد و ممتازی به وزن ۱۰/۴۶ گرم از مازه بهدست آمده‌است. تا به حال فقط یک استاتر شبیه به آن دیده شده‌است.

نوع دوم که بسیار جالب است و در صیدا ضرب شد، هشت درهمی است که در یک طرف نقشگردونه‌ای که اردشیر سوم بر آن سوار است و در مقال او ارابه ران تسمه‌هایچند اسب قوی هیکل که ارابه را می‌کشند، در دست دارد و در پشت گردونهنگهبان مخصوص شاهنشاه سایبان به دست در حرکت است.

در کنار سکه به خط آرامینام فرمانروا نوشته شده‌است. و در طرف دیگر سکه نقش کشتی جنگی بر رویامواج آب منقور است.

نوع سوم که در بابل به تقلید سکه‌های آتن ضرب زدهشده‌است و قطعاً متعلق به دوره اسکندر می‌باشد، دریک طرف خدای بعل بر رویچهار پایه نشسته و در طرف دیگر شیر در حال راه رفتن و نام مازه به خطآرامی نقر گردیده‌است. سکه کوچکی از مازه به وزن ۶۵/۱ گرم (نیز به دستآمده‌است .)

ارونت
ارونت یکی از شاهزادگان باختر و داماد اردشیر دوم ومدتی فرمانروای قسمتی از ارمنستان و میسی بود. در موقعی که شاهنشاه سرگرمتجهیز قوا برای فرونشاندن شورش چند ایالت غربی بود، ارونت نیز به آنهاملحق گردید و شورشیان او را به فرماندهی کل قوای خود منصوب کردند و طلایفراوانی به او دادند که ارونت به وسیله آن به ضرب سکه پرداخت (۳۶۳. ق. م) ارونت به هم دست‌های خود نیز خیانت کرد و پس از دریافت پول به خیال آنکهپاداش بزرگ‌تری نصیب وی شود و شاهنشاه فرمانروایی نواحی دیگری را به اوتفویض کند، تمام شورشیان را گرفته و به دربار فرستاد.
بر روی سکه‌هایارونت نقش نیم رخ او با کلاه پارسی و در طرف دیگر آن اسب افسانه‌ای بالدارکه از کمر به پایین به شکل ماهی می‌باشد، نقر است.

آبروکوماس
آبروکوماس درحدود سال ۳۶۰ ق. م فرمانروایی سینوپ بوده‌است و قبل از آن در سال ۳۹۰ ق. ماردشیر دوم او را با فرناباذ و تی تروست مأمور جنگ با مصری‌ها نمود.
رویسکه ـ نیم رخ الهه سینوپ و طرف دیگر عقابی که ماهی را با چنگالهایش گرفتهو در زیر ماهی به خط آرامی نام فرمانروا نفر است که به واسطه ساییدگی قابلخواندن نمی‌باشد.

آریارات
آرایارات در حدود ۳۵۰ ق. م حکومت سینوپ را داشتو سکه‌های او نظیر سکه‌های آیروکوماس است، فقط درنام اختلاف دارند. درحمله اسکندر به ایران، آریارات از هرج و مرج اوضاع مملکت استفاده کردکیلیکیه را جزو قلمرو فرمانروایی خود ساخت.

باگوآس
باگوآس یکی از محارمطرف اعتماد اردشیر سوم بود. در موقعی که اردشیر برای تسخیر مجدد مصر اقدامکرد(۳۳۴ ق. م) او را به فرماندهی قسمتی از سپاه برگزید. باگوآس در اینموقع به ضرب سکه اقدام نمود و در حقیقت برای اولین بار توسط او سکه در مصرزده شده‌است، زیرا تا آن زمان مصری‌ها سکه نداشتند و فلزات را بنابر وزنبه کار می‌بردند و اگر سکه‌های یونانی یا شاهنشاهی و ممالک تابعه و ایالتیبه دستشان می‌رسید، مانند قطعه فلز، به وسیله ترازو می‌کشیدند و سپس موردمعامله قرار می‌دادند.

سکه باگوآس مانند سکه‌های صیدا در یک طرف نقش کشتیجنگی و در سوی دیگر گردونه‌ای که اردشیر سوم بر آن است و سه اسب آن رامی‌کشند، نقر است. در مجموعه موزه ایران باستان سکه‌های کوچکی از باگوآسموجود است که در یک طرف آن نقش کشتی جنگی و در سمت دیگر نقش اردشیر سومهنگام حمله با خنجر به یک شیر که بر روی پاهای خود بلند شده‌است،دیدهمی‌شود.


مم نن

مم نن برادر من تور یونانی بود که پس از مرگ بردارشفرماندهی قشون ایران در شهرهای ساحلی دریای اژه با او بود و در سال ۳۳۶ ق. م که قوای مقدونی‌ها برای اولین بار پیشرفتهایی کردند، مم نن آنها رامجبور به عقب نشینی نمود و نقاط تصرفی را ازآنها پس گرفت و بعد در جنگ‌هایایران با اسکندر شرکت کرد و در سال ۳۳۴ ق. م در شهر افس سکه زد. روی سکهنقش داریوش سوم به صورت کماندار پارسی و پشت سکه فرو رفتگی نامنظم نقراست.

سپهرداد
سپهرداد فرمانروای سارد و ایالات یونانی درسال ۳۳۴ ق. م درموقع جنگ با اسکندر از طرف داریوش سوم به فرماندهی قوا منصوب شد و به ضربسکه اقدام کرد که تصویر و نام وی بر روی سکه منقور است تا به حال چندینسکه نقره و مس از او به دست آمده‌است که بعضی از سکه شناسان معتقدند که درشهر لامپساک به ضرب رسیده‌است، در صورتی که این شهر جزو حکومت وفرمانروایی سپهرداد نبوده‌است.

ولی از آنجایی که او به مناسبت مأموریت درجنک به ضرب سکه اقدام نموده‌است، از این رو ممکن است بنابر مقتضیات واحتیاج در حین عبور سپاه و حمل و نقل وسایل جنگی در این شهر ضرابخانه‌ایدایر کرده باشد. روی سکه ـ تصویر سپهرداد با کلاه پارسی پشت سکه ـ نقش اسببالدار و نام او به خط یونانی سکه‌های سلاطین و امرای تابع دولت هخامنشینوع دیگری از سکه که در شاهنشاهی هخامنشی رواج داشت، سکه‌های سلاطین وامرای تابع مانند شاهان شهرهای فیقیه، امرای کاری، پامفیلی و شهرهاییونانی آسیای صغیر بود که اغلب امارت یا سلطنت در خاندان آنها موروثی وزمانی هم که تحت اطاعت دولت هخامنشی در آمدند، استقلال داخلی داشته مانندگذشته به اداره امور خود مشغول و موظف بودند که مالیات بپردازند و در وقتجنگ قشون مجهزی ترتیب دهند که تحت امر شاهنشاه آماده خدمت باشد.

بنابراینضرب سکه مانند سایر امور جنبه داخلی داشته‌است و اینان در کمال آزادی و بههر ترتیب که مایل بودند، به ضرب سکه اقدام می‌کردند. ثمره این آزادیپیدایش انواع سکه‌هایی است که از لحاظ هنری ارزش فراوانی دارند. بر رویبعضی ازسکه‌ها مانند سکه شاهان صیدا و کیلیکیه نقش شاهنشاه منقور است واین نقش نماینده برتری این شاهان تابع است بر سایرین و در حکم مهر وعنوانی می‌باشد که شاه نیابت سلطنت آنان را مسجل می‌کند.

در موقع جنگ واحتیاجات اضافی به پول، فرمانده یا سرداری که از طرف شاهنشاه یکی از ممالکتابع مأموریت داشت، می‌توانست ضرابخانه جدیدی را راه اندازی کند وضرابخانه محلی وضع معمولی خود را ادامه داده به هیچ وجه مقید نبود که بهطرز جدیدی عمل نماید. در این صورت شاهان محلی با آزادی کامل سکه زده‌اند،بدون آنکه تابع شرایط خاصی باشند. سکه‌های فنیقیه صیدا در دوره هخامنشیصیدا به واسطه موقعیت خاصی که از لحاظ بحریه داشت، بسیار مورد توجهشاهنشاهان بود، چنانکه در دوره خشایارشا پادشاه صیدا اولین مقام را احرازکرده بود و بسیار طرف اعتماد و احترام بود.

کشتی‌های صیدا مجهزترین و باقدرت ترین کشتی‌های آن زمان بوده و قسمت مهمی از بحریه ایران را تشکیلمی‌دادند، به این مناسبت اغلب شاهان صیدا ریاست بحریه ایران را داشتند کهفرمانروایان فقط بر آنان نظارت می‌کردند. بر روی سکه‌های صیدا بیشتر نقشکشتی جنگی، که مظهر تفوق دریایی است، نقر است و مطالعه انواع سکه‌های صیداتا قبل از حمله اسکندر و انتساب هر ردیف به یکی از شاهان محلی مبحث بسیارجالبی می‌باشد، زیرا روی اغلب سکه‌ها علامت شهر یا نام شاه به خط آرامینقر می‌باشد و تا به حال چند سکه که سال ضرب برروی آن قرار دارد، به دستآمده‌است.

سکه‌های صیدا به اوزان مختلف:

دواستاترا، نیم استاتر و سکه‌هایکوچک (ابول) می‌باشند و جنس فلز از نقره‌است.
دواستاتر ـ سکه‌ای بسیارزیباست که در یک طرف آن نقش کشتی جنگی و در سمت دیگر اردشیر سوم شاهنشاههخامنشی سوار بر گردونه‌ای می‌باشد که یکی از بزرگان یا شاهزادگان افساراسب را به دست گرفته‌است و در پشت گردونه شخصی حرکت می‌کند که عصای سلطنتبه دست دارد و در بالای سکه دو حرف که علامت نام استراتون دوم است قراردارد.
دواستاتر، به وزن ۴۰/۲۵ گرم است.

استاتر ـ در یک طرف نقش کشتی جنگیبا چهار بادبان و سمت دیگر، اردشیر دوم در حال کشیدن کمان ایستاده‌است ودرطرفین او در فرو رفتگی سکه نقش نیم تنه بزکوهی و تصویر تمام رخ خدای محلیبه صورت غیر واضحی نقر است. استاتر به وزن ۳۰/۷ گرم است.

سکه شاهان صیدابه انضمام سکه‌های یکی از شاهان ناشناس که مربوط به سال ۳۷۴ ق. م می‌باشد،به ترتیب عبارت‌اند از: استراتون اول (عبد سترت) استراتون اول مدت ۱۳ سال،از سال ۳۶۲ تا ۳۷۴ ق. م سلطنت کرده‌است و سکه‌های دو استاتری او دو نوعند: نوع اول با نقش گردونه و کشتی جنگی، چنانکه شرحش گذشت و استاتر نوع دوم بانقش کشتی جنگی با یک ردیف پاروزن که در کنار قلعه‌ای که دارای پنج برجمی‌باشد، واقع است و در زیر کشتی دو شیر که پشت به هم دارند، در حرکت اند

استاتر استراتون اول:
روی سکه ـ نقش کشتی جنگی بدون پادیان در مقابلقلعه‌ای که دارای چهار برج است و در پایین کشتی دو شیر در جهت مخالف درحرکت اند. طرف دیگر سکه اردشیر دوم که خنجر به دست راست دارد ایستاده و بادست چپ یال شیری را که روی دو پا بلند شده‌است گرفته‌است، و در وسط دو حرفکه معرف نام عبدسترت می‌باشد ، نقر است. سکه‌های کوچکی نیز مربوط به اینشاه پیدا شده‌است که نقش کشتی جنگی با قلعه سه برجی بر روی آن نقر است ودر پشت سکه اردشیر دوم کمان به دست ایستاده و در دو فرورفتگی نقوش غیرواضحی از سر بزر کوهی و خدای فنیقی به نام بزا نقر می‌باشد. سکه‌ای درمجموعه موزه ایران باستان موجود است که در یک طرف کشتی بر روی امواج آب ودر سمت دیگر شاهنشاه در حال کشتن شیری می‌باشد که بر روی دو پاایستاده‌است. وزن سکه کوچک (ابول) ۸۵/۰ گرم است.

بدسترت
دوره سلطنت این پادشاه شش سال (۳۷۴-۳۸۰ ق. م(می‌باشد. نوع سکه‌هایاو به طرز معمولی سکه‌های صیداست و سهولت تشخیص آن به واسطه حرف اول ناماوست که بر روی سکه نقر است.

استراتون دوم
استراتون دوم از سال ۳۶۲ تا ۳۷۳ق. م سلطنت کرده و سکه‌های او نظیر سکه‌های شاهان قبلی است. تن راجع بهدوره سلطنت تن اقوال مختلف گفته شده‌است و سکه شناسان نیز هر یک بنابرسلیقه و تشخیص خود نظریکی از مورخان قدیم را گرفته و نقل کرده‌اند.
درکتاب ایران هخامنشی ارنست بابلون، دوره سلطنت تن دوازده سال (۳۵-۳۶۲ ق. م)، بلافاصله پس از سلطنت استراتون اول ذکر شده‌است. در صورتی که دمرگانتاریخ سلطنت او را از سال ۳۵۱ تا ۳۵۵ دانسته و او را سومین شاهی می‌داندکه پس از استراتون اول به سلطنت صیدا رسیده‌است.

سکه‌های تن ردیف مرتبیدارد که از دواستاتری به وزن ۲۵ گرم شروع می‌شود و به استاتر (ابول) ۵۰/۰گرم ختم می‌گردد. بر سکه تن نیز مانند سایر سکه‌های صیدا، نقش گردونه‌ایکه شاهنشاه هخامنشی بر آن سوار است با کشتی جنگی یا شاهنشاه در حال کشتنشیر، نقر است. بر روی سکه دو حرف به خط فنیقی که علامت نام تن است (ت ۱۰) دیده می‌شود و بر روی اغلب سکه‌های این پادشاه سال سلطنت او نیز نقر است

اوراگوراس دوم
سکه‌های صیدای اوراگوس دوم (۳۶۶-۳۴۹ ق. م) مانند سکه‌هایمعمولی صیداست، یعنی در طرفی کشتی جنگی بدون بادبان با یک ردیف پاروزنبرروی امواج در حرکت است و در سوی دیگر اردشیر سوم در گردونه‌ای که سه اسبآن را می‌کشند ایستاده و ارابه ران و شخصی که در پشت ارابه حرکت می‌کند،به همان ترتیبی است که بر روی سایر دواستاتریها منقوش است.
در کنارسکه‌های اوراگوراس علامت نام او (۱-آ) نقر است. از اوراگوراس سکه‌هایدواستاتری به وزن ۲۶ گرم و سکه‌های کوچک به وزن ۷۲/۵ گرم به دست آمده‌است

استراتون سوم
استراتون سوم از سال ۳۳۲ تا ۳۴۵ ق. م) که سال ورود اسکندر بهصیداست، سلطنت کرده‌است. قسمتی از سکه‌های او مربوط به دوره‌ اردشیر سوم وبقیه مربوط به داریوش سوم می‌باشد. نوع سکه‌های استراتون سوم مانندسکه‌های معمولی صیداست با نقش گردونه و کشتی جنگی و در کنار سکه علامت ناماو و گاهی سال سلطنت نقر است. پس از فتح اسکندر، شاهان صیدا حق ضرب سکه بهنام خود نداشتند و سکه چه طلا و چه نقره بایستی به ترتیب معمولی سکه‌هایاسکندر باشد، فقط علامت شهر یا نام کامل شهر به خط فنیقی یا یونانی بر رویآن منقوش است. از دوره سلوکی سکه‌های نقره یا مس مربوط به این ناحیه بهدست آمده که اغلب نقش آستار الهه صیدا وسایر شهرهای فنیقیه بر روی آنمشاهده می‌شود.




مطالب مشابه ...










سکه و تاریخچه ی ان4

۲۱-۱۱-۱۳۹۰ ۱۲:۳۵ صبح
جستجو یافتن همه ارسال های کاربر اهدا امتیازاهدای امتیاز به کاربر پاسخ پاسخ با نقل قول

برای بروز رسانی تاپیک کلیک کنید


مطالب مشابه ...
موضوع: نویسنده پاسخ: بازدید: آخرین ارسال
  تاریخچه ای جامع و جالب از بادکنک yasaman76 0 134 ۱-۶-۱۳۹۴ ۱۱:۵۷ عصر
آخرین ارسال: yasaman76
  تاریخچه خودروهای کامپکت شورولت sea girl 1 93 ۳۱-۳-۱۳۹۴ ۰۴:۱۲ عصر
آخرین ارسال: Mahrad
  تاریخچه همه دربی­‌های مهم دنیا sea girl 1 104 ۲۴-۲-۱۳۹۴ ۰۴:۳۰ عصر
آخرین ارسال: ღمژگانღ
  تاریخچه ولنتاین ( روز عشق ) ta.soltani 2 370 ۲۴-۱۱-۱۳۹۳ ۱۱:۳۴ عصر
آخرین ارسال: ta.soltani
  تاریخچه «هلال احمر» و «صلیب سرخ» ta.soltani 0 97 ۱۹-۲-۱۳۹۳ ۰۲:۵۱ عصر
آخرین ارسال: ta.soltani
  گذری بر تاریخچه‌ی سیزده بدر ta.soltani 0 102 ۱۴-۱-۱۳۹۳ ۰۸:۱۴ صبح
آخرین ارسال: ta.soltani
  تاریخچه هفت سین از گذشته تا به امروز Sunflower 0 87 ۲۷-۱۲-۱۳۹۲ ۱۰:۴۳ صبح
آخرین ارسال: Sunflower
  تاریخچه چهارشنبه سوری ta.soltani 0 86 ۲۷-۱۲-۱۳۹۲ ۰۹:۰۵ صبح
آخرین ارسال: ta.soltani
  تاریخچه ماشین حساب گلچین جاویددوست 0 117 ۱۵-۴-۱۳۹۲ ۰۶:۰۳ عصر
آخرین ارسال: گلچین جاویددوست
  آشنایی با تاریخچه المپیک گلچین جاویددوست 0 103 ۱۵-۴-۱۳۹۲ ۰۵:۴۴ عصر
آخرین ارسال: گلچین جاویددوست

پرش به انجمن:

کاربرانِ درحال بازدید از این موضوع: 1 مهمان