تبليغات
تبلیغات در دانشجو کلوب محک :: موسسه خيريه حمايت از کودکان مبتلا به سرطان ::
جستجوگر انجمن.براي جستجوي مطالب دانشجو کلوپ مي توانيد استفاده کنيد 
برای بروز رسانی تاپیک کلیک کنید
 
امتیاز موضوع:
  • 1 رأی - میانگین امتیازات: 5
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

سکه و تاریخچه ی ان3

نویسنده پیام
  • گلچین جاویددوست
    آفلاین
  • مدیر بازنشسته
    ****
  • ارسال‌ها: 12,853
  • تاریخ عضویت: دي ۱۳۹۰
  • اعتبار: 427
  • تحصیلات:فوق دیپلم
  • علایق:طراحی-کنده کاری-کتاب
  • محل سکونت:ارومیه
  • سپاس ها 16996
    سپاس شده 25772 بار در 9341 ارسال
  • امتیاز کاربر: -348,159$
  • حالت من:حالت من
ارسال: #1
سکه و تاریخچه ی ان3
شرح سكه هاي اردشير اول :

نوع اول : اردشير از روبرو تصوير شده ، اطراف كلاه او « مرواريد » دوزي است و هلالو ستاره اي بر آن ديده مي شود .
نوع دوم : نيمرخ راست اردشير با كلاه معروف اشكانيتصوير شده است . در انتهاي كلاه دو رديف مرواريد دوزي ديده مي شود . كه فاصلة ميانآن دو رديف نيز مرواريد دوزي است ، موي سر در زير پوشش كلاه كه آن نيز مرواريد دوزياست پنهان شده است ؛ از كلاه نواري بنام « نوار اشهره وند » آويخته است ، گرد تصويرچنبري نقطه چين ضرب شده است .

شاهپور اول :

« تصوير نيم رخشاپور با افسر شهرياري كنگره دار كه گوئي بر بالاي آن نصب شده است . از گوي وانتهاي افسر شهرياري رو به بالا ديده مي شود » پشت سكه : « آتشگاه كه پايه آن ستونياست بلند ، بر پايه ، آتشدان نهاده شده است . مجموعة آتشگاه از چند قطعه راست گوشهتشكيل شده است در دو سوي آتشگاه دو تصوير با افسر كنگره دارد ديده مي شود كه ازكمرشان شمشيري آويخته است و نيزه اي بدست دارند » .

خصوصيات كلي سكه هاي ساساني :

مسكوكات ساسانيان از طلا ، نقره ، مس و برنج است . سكه هاي طلاي ساساني در زمان شاپور اول و دوم موافقتي با سكه هاي طلاي رومي داشتند . ولي بعدها وزن سكه هاي طلا مختلف شد . سكه هاي نقرة ساساني همان درخم است ، ولي از تحقيقات محققين چنين ب مي آيد كه در آن زمان درخم استعمال نمي شد . سكة نقره را زوز يا زوزون مي گفتند يا كرشه هم گفته مي شد . سكة نقره نزديك به يك متقال وزن داشت . به احتمال فراوان پول مسي را معا مي گفتند (معا يك لغت سامي است ) . بعضي از سكه هاي ساساني داراي خط آرامي است . ولي اكثريت با خط و زبان پهلوي ساساني نوشته مي شدند .

لوكونين عقيده دارد كه ساسانيان سكه هاي خود را بر روي سه فلز طلا ، نقره و برنز ضرب مي كردند . يكي از ويژگيهاي سكه هاي ساساني تصويرهاي يكسان بر رويه و پشت سكه ها بود كه در آنها تصوير نيم تنة شاهنشاه در سمت راست نقش مي شد . گاه در سكه هاي ساساني نقش شاه و جانشين او يا تصوير سه گانة شاهنشاه بانوي بانوان و جانشين شاه نقش مي گيرد .

بايد دانست كه سكه هاي پهلوي ساساني براي فهم تاريخ ساسانيان داراي اهميت زيادي است . بزرگترين مجموعة سكه هاي ساساني در موزة بريتانياست . چون تاج هر يك از شاهان ساساني شكل خاصي است . مي توان سكه هاي آنها را تشخيص داد . مثل : اردشير كه ابتدا مرواريد نشان بود ولي شكل آن تغيير كرده و به صورت گويي كه شايد علامت كرة زمين يا خورشيد باشد درآمد . تاج شاهپور اول كنگره دار بود و شباهت به تاجهاي سلاطين هخامنشي داشته است ، و نيز بر روي آن گويي نصب شده و مرصح به جواهر بوده است . تاج شاهپور دوم نيز كنگره دار بوده كه گويي منسوجي بر فراز آن است ، و از اطراف داراي نوارهاي مواج است . شكل اين تاج از شاپور اول تقليد شده و تفاوتي كه با آن دارد از حيث قوسهاي كوچكي است كه بر فراز لبة تحتاني تاج ديده مي شود .

لازم به ذكر است زماني كه ايرانيان در زمان شاهپور دوم و جانشينانش بر سرزمين كوشان غلبه كردند ، لقب « گوشانشاهان » يا « شاه بزرگ » كوشانيان داشتند . اين موارد از سكه هايي كه در زمان شاهپور دوم بدست آمده است ، مشخص مي شود .

به وجود آمدن سکه پس از پیدایش خط بزرگ‌ترین پدیده بشری است. سکه از هنگامپیدایش تاکنون بهترین نوع پول بوده‌است. سکه توانسته‌است راهگشای شناختن حقایق و دستیابی پژوهشگران بر بسیاری ازواقعیت‌های تاریخی گذشته‌های دور و نزدیک تمدن بشری باشد.

خانم «ملکزادهبیانی» در کتاب تاریخ سکه راجع به پول‌های نخستین و اختراع سکه می‌نویسد: «حلقه‌هایی درکاوش دمرگان سال ۱۸۸۹ [ میلادی] در ارمنستان و حلقه‌های مصریاوتن (outen) و میله‌های مسی که در کاوشهای «موهنجودارو» متعلق به سه هزارسال قبل از میلاد می‌باشد که آنها را می‌توان کهن ترین وسیله مبادله تاپیش از اختراع سکه دانست.»

و می‌افزاید: «گرنفون Xenophane» فیلسوف یونانیکه در قرن ششم پیش ازمیلاد می‌زیسته‌است، لیدی‌ها را مخترع سکه می‌داند وهرودوت Herodote تاریخ نگار یونانی می‌گوید: «بطوریکه مشهور است، لیدی‌هااولین مردمی هستند که سکه زر و سیم ضرب زده‌اند.»

روانشاد پور داود درزمینه پیدایش سکه عقیده دارد: «پیدایش سکه در روزگاران شهریاران خاندانمرمنادMermnade بود. کهن ترین سکه‌ای که در دست داریم از قرن هفتم پیش ازمیلاد است. پیدایش سکه از زمان گیگس Gyges سر سلسه مرمناد آغاز شد.
لیدیکشوری بود، واقع در همسایگی ایران در آسیای صغیر که دولت این کشور به سببثروت بسیار و داشن معادن فراوانی از زر و سیم، پیش از روی کار آمدن مادهادر ایران، برای سهولت امر دادو ستد مبادرت به ضرب و پخش سکه‌ای در لیدینمود که مخلوطی از زر و سیم به نسبت ۳۰٪ سیم و ۷۰٪ زر و نامش الکترون(Elektron) بود.

کارشناسان مسائل پولی، الکترون را پدر بزرگ پولهای بعدیمی‌دانند. البته بعدها در دوران سلطنت کرزوس پادشاه لیدی در سال ۵۵۰ پیشاز میلاد به خاطر پخش الکترون‌های تقلبی به وسیله عده‌ای سودجو، سکه‌هایالکترون به فرمان وی از گردش افتاد و به جای آنها سکه‌های زرین و سیمین باوزن و اندازه معین ضرب گردید که بر آنها پیکر لاک پشت نقش شده بود.

اینسکه‌ها منسوب به کرزوس به نام کرزوئید (Cersoide) شهرت یافت. سکه کرزوئیدرا که جامع کلیه شرایط سکه‌های امروزی بود، نخستین سکه حقیقی می‌دانند

. مشخصات تعدادی از سکه‌های منحصر به فرد جهان بدین شرح است:

۱ـ سکه باستانی «سیراکوز» زیباترین سکه جهان است.

۲ـ بزرگ‌ترین سکه جهان سکه‌ای زرین استکه نوشته روی آن به فارسی است و مشخصات سکه عبارت است از: وزن آن بیش ازهفتاد انس (انس = ۳۱ گرم و اندی) ـ اندازه قطر و دایره این سکه ۵/۱۴سانتیمتر است. نوشته روی سکه «لااله الاالله محمد رسول الله» و عبارت «ضربدارالخلافه شاه جهان آباد ۱۰۶۴» و درحاشیه آن هم این شعر دیده می‌شود: ازصدق ابی بکر شد ایمان انور اسلام قوی دست شد از عدل عمر دین تازه شد ازشرم و حیای عثمان و ز علم علی یافت ولایت زیور این سکه منحصر به فرد بودهو اکنون در موزه بریتانیاست.

۳ـ گران قیمت ترین سکه یک سکه سیمین «یکدلاری آمریکایی» است که در سال ۱۸۰۴ میلادی ضرب شده‌است، و فقط شش نمونهاز آن در جهان بیشتر موجود نیست.

شایان توجه‌است که در لغت نامه روانشاددهخدا راجع به اولین وسیله‌ای که در داد و ستد به کاررفته درباره واژه «پاره» چنین مذکوراست: «پاره یادآور نخستین مرحله سکه‌است. پیش از اینکهفلزات را سکه بزنند و آنها را به نقش یا خطی بیارایند، پاره فلزات از برایداد و ستد بکار می‌رفت.»


سکه‌های تقلبی


سکه تقلبی، سکه‌ایاست که از فلزات ارزان قیمت، ظاهراً به صورت سکه اصل ساخته می‌شود. درگذشته و حال کسانی که سکه تقلبی می‌ساختند، برای انجام کار خود غالباً ازفلزات ارزان چون مس و برنج سکه‌هایی شبیه به اصل فراهم می‌نمودند و بعدروی آنها را با آب زر یا سیم می‌پوشانیدند و به جای سکه‌های اصل روانهبازار می‌کردند.
لغت «سه توی» نیز به معنی سکه تقلبی آمده و آن عبارتست از «پول قلب و مسکوک مسی که روی آن آب طلا و یا نقره داده باشند.»

بدون شککمی پس از پیدایش سکه، قلب و دگرگونی در آن نیز پدید آمده‌است، اگر چهدقیقاً نمی‌توان از تاریخ شروع تقلب درسکه را تعیین نمود. اما می‌دانیم کهپس از پیدایش الکترون (Electrun) نخستین سکه جهان در لیدی، کسانی کهمبادرت به تهیه الکترون‌های تقلبی نمودند، تا جایی که کرزوس (Kroisos) پادشاه کشور لیدی در سال ۵۵۰ پیش از میلاد به همین جهت الکترون را از گردشانداخت.

نکته مهم آن که در بررسی‌های تاریخی مشاهده می‌شود، هرگاه درارکان اداری حکومتها سستی پدیدار گردد، همان طوری که در تمامی زمینه‌هایاجتماعی، سیاسی و اقتصادی جامعه خلل و تقلب پدید می‌آید. ضرب سکه نیز ازاین دایره عمل بیرون نبوده و تقلب سکه هم نمودار می‌گردد و گسترش می‌یابد علت دیگری را هم که سبب رواج بازار سکه تقلبیمی‌گردد، نباید از نظر دور داشت، آن هم کمیابی سکه در سطح جامعه‌است که بهدلایل مختلف ممکن است رخ دهد.

در لغت نامه دهخدا درباره اولین کسی کهمبادرت به ضرب درهم تقلبی کرد، آمده‌است: «گویند نخستین کسی که درهم غشدار سکه زد، عبیدالله بن زیاد بود.» و در کتاب «مقیاسات و نفوذ در حکومتاسلامی» مذکور است:«بلاذری می‌گوید: روزی مردی را نزد عمر بن عبدالعزیزآوردند. (که تقلب سکه می‌کرد» عمر دستور داد او را تازیانه زدند و زندانیکردند و سکه او را درآتش انداختند.» و نویسنده «تاریخ آل جلایر» سخنیدرباره تقلب سکه دارد او می‌نویسد: «دردوران جلایریان برای جلوگیری ازتقلب، عیار سکه را از بین بردند و تنها زر را با بوره Borax و سیم را باکمی جیوه مخلوط کردند.»

به استشهاد آنچه که گذشت قطعاً در تمامی ادوارگذشته تقلب در سکه وجود داشته و مطرح بوده‌است، براین اساس می‌توان گفتتقلب سکه با پیدایش آن پدید آمده و پا به پای آن تا امروز هم گامبوده‌است. چنان که اشاره شد، تقلب سکه مربوط به دوره خاصی نیست، بلکه درتمامی دوره‌ها شاهد آن بوده‌ایم. اما در عهد قجر با توجه به محیط فسارآلوده اش این امر بیش از پیش رواج و ادامه داشته‌است.

در کتب تاریخ ایندوره به موارد بسیاری از این دست بر می‌خوریم. مثلاً در کتاب «افکاراجتماعی و سیاسی و اقتصادی» آمده‌است: «از رشت خبر آمد که صد دانه دوهزاریجدیدالضرب قلب از دست یحیی امام مسیحی گرفته‌اند.» و یا مرحوم اسماعیلرایین می‌گوید: «امین الضرب درخفا به ضرب سکه تقلبی و توزیع آن به‌وسیلهنوکرانش در پایتخت اقدام می‌کرد ولی این نیرنگ او کشف شد و شاه دستور دادقالبها و آلات ضرب مسکوکات را گرفتند.»
البته اینگونه تقلب‌ها اگر چه مخربپایه و اساس اقتصاد کشور ما بود، اماسبب بهره وری فراوانی برای بیگانگانمی‌شد. اتفاقاً «خالد بیگ» سفیر عثمانی زمانی به واسطه مسکوکات قلابی گفتهبود: حاجی محمد حسن، از شما خیلی ممنونم، چرا که عیار پول شما سبب شد کهیک ثلث بر مواجب من دولت عثمانی بیافزاید. زیرا که لیره عثمانی سابق ۲۰قران بود و حالا ۳۰ قران شده‌است.
این گفتار را با بیان این مطلب به پایانمی‌رسانیم که می‌گویند، میرزا آقا خان نوری صدراعظم ناصرالدین شاه مرد بدنهادی که بر جایگاه میرزا تقی خان امیرکبیر تکیه زد، به پاس خدماتی کهبرای انگلیسیها در انعقاد قرارداد و معاهده پاریس انجام داد.
از آنها پانصدهزار تومان لیره انگلیس رشوه گرفت. به طوری که بعدها روشن گشت تمامسکه‌های مزبور تقلبی بوده‌است.

انواع سکه

الف) سکه‌های زرین

زر واژه‌ای پارسی است که در پارسی باستان به صورت «زرنه» (Zarna) و در اوستا «زره نه» (Zerena) یا «زرنه اینه» (Zarnaina) یاد شده‌است.

زر فلزی زرد رنگ و قابلتورق است، که در ۱۱۰۰ درجه ذوب می‌شود. چنان که پیش از این بیان شد،نخستین بار داریوش اول مبادرت به ضرب سکه‌های زرین «دریک» نمود و ضرب ایننوع سکه‌ها فقط به فرمان وی صورت می‌گرفت و در دوره‌های دیگر نیز بر ضربسکه‌های زرین حساسیت بیشتری وجود داشت.

به طور کلی در طول تاریخ به سببهمین محدودیت ضرب سکه‌های زرین و نیز به علت ارزش زیادی که این نوع سکهنسبت به دیگر سکه‌ها داشت، در میان مردم کمتر رواج داشت و گاهی در دوره‌ایاصلاً رایج نبوده و حتی ضرب هم نشده‌است.

در کتاب «تاریخ ایران» راجع بهضرب سکه‌های زرین بعد از اسلام می‌نویسد: «ضرب مسکوک زرین درایران به معنیواقعی تا حدود ۲۲۰ قمری ظاهر نمی‌شود.» و «ژان شاردن» (Chardin) سیاحفرانسوی که در عصر صفویه از ایران دیدن کرده‌است درسیاحت نامه اشمی‌نویسد: «ایرانیان [دوره صفوی] هیچگونه مسکوک زرین ندارند.» در دورانقاجاریه دو دسته سکه‌های زرین ضرب می‌گردید. دسته اول قطعات زرین سنگینوزن بود که به منظور خاصی ضرب می‌شد نظیر مصارف خصوصی خزانه و… ودسته دیگرسکه‌هایی کوچک بود که درمیان مردم رواج داشت.

ب) سکه‌های سیمین
نختسین سکه‌های سیمین در ایران در دوره پادشاهی داریوشاول ضرب و پخش گردید. از آن دوره تا قاجاریه سکه‌هایی که در ایران میانمردم رواج داشت بیشتر سیمین و مسین بوده‌است. شواهد بسیاری بر این مدعا درتاریخ موجود است که ذکر تمامی آن ضرورت ندارد به عنوان مثال «شاردن» (Chardin) سیاح معروف از سکه‌های دوره صفویه ذکری به میان آورده‌است.

اومی‌نویسد: «پول جاری ایرانیان [ دوره صوفیه] نقره می‌باشد و عیار آن مطابقمسکوک اسپانیولی است. و یا اینکه بایست باشد. ولی در ضرابخانه‌های مختلفعیار آنرا پایین می‌آورند.» بخش اعظم سکه‌های رایج قاجاریه را سکه‌هایسیمین تشکیل می‌داد و از آنجا که در این دوره بر اساس سیاست مزورانهانگلیس و برخی از کشورهای قدرتمند وقت، ارزش سیم در بازار جهانی بخصوص درآسیا رو به کاهش بود و به تبع از آن ارزش سیم در بازار ایران پیوسته پایینمی‌آمد، این روند بر پول ایران اثر مستقیم داشت و در این رهگذر لطمه بزرگیبر پایه اقتصاد و سازمان امور مالی کشور وارد و ایران را دچار بحران شدیدپولی نمود.

ج) سکه‌های مسین

مس قدیمترین فلزیست که توسط بشر کشف شده‌است. استفاده انسان از این فلز به حدو شش یا هفت هزار سال پیش از میلاد می‌رسد. ایرانیان نیز از زمانهای بسیار دور با مس آشنا بوده‌اند. درباب پیشینه کاربرد این فلز در ایران نویسنده کتاب «تاریخ سکه» آورده‌است: «برای اولین بار در حدود هزاره پنجم پیش از میلاد فلز مس در ایران مورد استفاده قرارگرفت.»

پیش ازاسلام در ایران سکه‌های مسی در میان مردم رایج بوده و پس ازاسلام نیز تا دوران قاجاریه و حتی مدتی از دوره پهلوی این نوع سکه نقش مهمی را در امر دادو ستد مردم دارا بوده‌است. البته این سکه جزو کم بهاترین پول در جریان بوده و از آنجا که رنگ پول‌های مسی پس از مدتی سیاه می‌شده، بدانها «پول سیاه» می‌گفتند و آنرا درمقال «پول سفید» به کارمی‌بردند که منظور سکه‌های سیمین بوده‌است.

سکه‌های مسی به خصوص در دوره ناصرالدین شاه و بعد از آن تا پایان سلسله قاجاریه نوسان زیادی داشت وارزش آن نسبت به پولهای دیگر ثابت نبود و پیوسته تغییر می‌کرد. به همین جهت نمی‌توان ارزش سکه‌های مسی را نسبت به دیگر سکه‌ها تعیین نمود. به طوری که مدام در مناطق مختلف کشور تغییر می‌کرده‌است.

در کتاب «وقایع اتفاقیه» اعتماد السلطنه برخی از نوسانات ارزش پولهای مسی را چنین آورده‌است:

«درسال ۱۲۹۶ قمری پول سیاه در شیراز و اطراف شیراز خیلی کم شده‌است» و «حال صرف پول سیاه و سفید پانزده شاهی.» و «بیشتر صدمه خلق بواسطه پول سیاه است که قریب صد هزار تومان پول سیاه در شیراز موجود است وپول سفید پیدا نمی‌شود صرف پول سیاه و سفید تومانی سی شاهی است[ سال ۱۳۱۱قمری!.» و «صرف پول سیاه و سفید تومانی یک قران و سی شاهی است [ سال ۱۳۱۲قمری!.»و «پول سیاه که حکم شده شصت شاهی که یک قران باشد [ سال۱۳۱۷قمری!.»
در کتاب «افکار اجتماعی و سیاسی» هم شاهدی از کمیابی پول سیاهدر اواخر حکومت قاجاریان آورده‌است:

«براثر کمیابی پول سیاه که رواج مملکت است. معاملات رعیت مسدود شده‌است.» با بررسی سکه‌های مسین قاجاریه ومقایسه آنها با سکه‌های زرین و سیمین این دوره نتایج جالب توجهی آشکارمی‌گردد که می‌توان آن موارد را اینگونه جمع بندی کرد:

الف ـ وزن سکه‌های مسی غالباً بیشتر از دیگر سکه هاست.

ب ـ در این دوره نیز مانند ادوار پیش سکه‌های مسی دارای تصاویر حیواناتی نظیر شیر، فیل، گوزن، طاووس، ماهی و… ونیز تصویر خورشید، ستاره و… می‌باشد.

ج ـ بر بیشتر آنها به خصوص دردوره‌های محمد شاه و ناصرالدین شاه واژه «فلوس» ضرب شده‌است.
د ـ در ایندوران سکه‌های مسی را به نامهای غاز، کلوار، پاپتی، جندک، قمری، عباسی،صناری و…
می‌خواندند.

نکته بسیار مهمی که باید از خصوصیات سکه‌های مسین برشمرد فراوانی این سکه‌ها و دارا بودن نقوش حیوانات مختلف است که پیوسته توانسته‌است علاقمندان این رشته علمی را در کشف حقایق زندگی پیشینیان یاری دهد و پر مسلم است که این خود جاذبه هنری و فلکوری بسیار با ارزشی را برای سکه‌های مسین ایجاد نموده‌است.

بانو ملکزاده بیانی نیز اشاره‌ای به نقوش سکه‌های مسی دارد او در کتاب «تاریخ سکه» می‌نویسد: «پیکر حیواناتی که براین سکه‌ها هست همان حیوانات زمان هخامنشیان و ساسانیان است.»

نکته دیگریکه از سکه‌های مسی می‌توان بدان اشاره کرد، اینکه چون ضرب این نوع سکه‌هادر اختیار حکمرانان محلی بوده‌است این امر برای آنان یک منبع کسب درآمدکلان به حساب می‌آمده بدین ترتیب که به فرمان ایشان هر از گاهی به هربهانه‌ای که دست می‌داد، نظیر فرارسیدن اعیاد و جشنها و… سکه‌های مسی قدیمبه بهای کم جمع آوری می‌شد و سکه‌های جدید الضرب به بهای بیشتر میان مردم پخش می‌گردید و از این طریق مابه التفاوت سکه‌های قدیم و جدید که سرمایه کلانی را تشکیل می‌داد از مردم کسب می‌کردند.

در پایان یادآور می‌شود که شاردن سیاح فرانسوی از قول «پلینیوس» (Plinius) می‌نویسد: «نخستین کسی که در روم از مس سکه زد پادشاه سوریوس (Soverius) بود.





مطالب مشابه ...










سکه و تاریخچه ی ان3

(آخرین ویرایش در این ارسال: ۲۱-۱۱-۱۳۹۰ ۱۲:۲۷ صبح، توسط گلچین جاویددوست.)
۲۱-۱۱-۱۳۹۰ ۱۲:۲۴ صبح
جستجو یافتن همه ارسال های کاربر اهدا امتیازاهدای امتیاز به کاربر پاسخ پاسخ با نقل قول

برای بروز رسانی تاپیک کلیک کنید


مطالب مشابه ...
موضوع: نویسنده پاسخ: بازدید: آخرین ارسال
  تاریخچه ای جامع و جالب از بادکنک yasaman76 0 134 ۱-۶-۱۳۹۴ ۱۱:۵۷ عصر
آخرین ارسال: yasaman76
  تاریخچه خودروهای کامپکت شورولت sea girl 1 93 ۳۱-۳-۱۳۹۴ ۰۴:۱۲ عصر
آخرین ارسال: Mahrad
  تاریخچه همه دربی­‌های مهم دنیا sea girl 1 104 ۲۴-۲-۱۳۹۴ ۰۴:۳۰ عصر
آخرین ارسال: ღمژگانღ
  تاریخچه ولنتاین ( روز عشق ) ta.soltani 2 370 ۲۴-۱۱-۱۳۹۳ ۱۱:۳۴ عصر
آخرین ارسال: ta.soltani
  تاریخچه «هلال احمر» و «صلیب سرخ» ta.soltani 0 96 ۱۹-۲-۱۳۹۳ ۰۲:۵۱ عصر
آخرین ارسال: ta.soltani
  گذری بر تاریخچه‌ی سیزده بدر ta.soltani 0 102 ۱۴-۱-۱۳۹۳ ۰۸:۱۴ صبح
آخرین ارسال: ta.soltani
  تاریخچه هفت سین از گذشته تا به امروز Sunflower 0 87 ۲۷-۱۲-۱۳۹۲ ۱۰:۴۳ صبح
آخرین ارسال: Sunflower
  تاریخچه چهارشنبه سوری ta.soltani 0 86 ۲۷-۱۲-۱۳۹۲ ۰۹:۰۵ صبح
آخرین ارسال: ta.soltani
  تاریخچه ماشین حساب گلچین جاویددوست 0 117 ۱۵-۴-۱۳۹۲ ۰۶:۰۳ عصر
آخرین ارسال: گلچین جاویددوست
  آشنایی با تاریخچه المپیک گلچین جاویددوست 0 103 ۱۵-۴-۱۳۹۲ ۰۵:۴۴ عصر
آخرین ارسال: گلچین جاویددوست

پرش به انجمن:

کاربرانِ درحال بازدید از این موضوع: 1 مهمان