تبليغات
تبلیغات در دانشجو کلوب محک :: موسسه خيريه حمايت از کودکان مبتلا به سرطان ::
جستجوگر انجمن.براي جستجوي مطالب دانشجو کلوپ مي توانيد استفاده کنيد 
برای بروز رسانی تاپیک کلیک کنید
 
امتیاز موضوع:
  • 1 رأی - میانگین امتیازات: 5
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

ایدز-HIV

نویسنده پیام
  • ♔ αϻἰг κнаη ♔
    آفلاین
  • مدیرکل  سایت
    *******
  • ارسال‌ها: 16,105
  • تاریخ عضویت: تير ۱۳۹۰
  • اعتبار: 1090
  • تحصیلات:زیر دیپلم
  • علایق:مبارزه
  • محل سکونت:ایران زمین
  • سپاس ها 34951
    سپاس شده 49155 بار در 13535 ارسال
  • امتیاز کاربر: 551,587$
  • حالت من:حالت من
ارسال: #1
ایدز-HIV
مقدمه
بشر در گذشته همواره با بیماریهای عفونی خطرناکی مثل طاعون ، آبله ، سل ، جذام ، سرخک ، فلج اطفال ، وبا ، حصبه و آلودگی با کرمهای انگل دست به گریبان بوده است . امروزه می دانیم که این بیماری ها عمدتاً ناشی از عدم رعایت بهداشت هستند . انسانها قبلاً تصور درستی در مورد این بیماری ها نداشتند و مثلاً فکر می کردند که علت آنها سحر و جادو و یا ارواح پلید و شیطانی است . با این حال ، علم پزشکی با پیشرفت های چشمگیر خود در چند قرن اخیر نشان داد که چنین بیماری هایی از عوامل بیماری زا واگیردار شامل ویروس ها ، باکتری ها ، آغازیان و کرمها نشات می گیرد . علم پزشکی همچنین روشهایی برای تشخیص ، درمان و پیشگیری از این بیماریها به وسیله واکسیناسیون ابداع کرد و حتی تا آنجا پیش رفت که توانست آبله را که یکی از تهدیدهای هولناک علیه بشریت بود به کلی و برای همیشه ریشه کن کند . بنابراین تا حدود 30 سال پیش به نظر می رسید که به زودی تمامی بیماریهای عفونی ، ریشه کن یا مهار خواهند شد و بشر در قرن بیست و یکم دیگر با مشکلی به نام بیماریهای عفونی رو به رو نخواهد بود .
اما متاسفانه پیش بینی ها درست از آب درنیامد . تقریباً هر ساله همه گیری بیماریهای جدیدی گزارش شد و تعدادی از بیماری ها هم که به نظر می رسید در حال ریشه کن شدن هستند ، به صورت بی سابقه ای شیوع یافتند . در یک چشم انداز بیماری ها به دو دسته تقسیم می شوند : یکی بیماری های نو پدید که عبارت است از بیماری هایی که پیش از این وجود نداشته و یا شناخته شده نبوده است و دوم بیماری هایی که پیش از این وجود داشته ولی اکنون شایع تر گشته است .
اما چرا بیماری های عفونی دوباره شایع شده اند ؟ مگر سطح بهداشت بالاتر نرفته است؟ مگر داروها و فناوریهای درمانی جدید ابداع نشده اند ؟ برخی از علل شیوع دوباره این بیماریها عبارت است از :
1- پیشرفت های صنعتی و ماشینی شدن که شیوه زندگی و رفتارهای انسان ها را تغییر داده است . این تغییرات رفتاری پیامدهایی دارد که موجب تضعیف دستگاه ایمنی بدن می شود. عارضه هایی چون چاقی و بیماری دیابت و همچنین ناهنجاریهای رفتاری مانند اعتیاد تزریقی ، زمینه ابتلای انسان ها به بیماری های عفونی را ، فراهم تر کرده اند .
2- تخریب محیط زیست و آلوده کردن آن با مواد شیمیایی و هسته ای احتمالاً باعث ایجاد جهش در عوامل بیماری زا و همچنین تضعیف بدن انسان در برابر بیماری ها شده است .
3- فقر و تنگدستی روزافزون انسان ها ، جنگ ، مهاجرت و رشد بی رویه جمعیت مانع از دستیابی تعداد زیادی از مردم جهان به استانداردهای تغذیه ، بهداشت و پزشکی و همچنین آموزش مناسب شده است .
4- دنیای امروز دنیای ارتباطات و کمرنگ شدن مرزهاست و دیگر کشورهای مختلف دنیا مثل گذشته از هم جدا نیستند ، هر روزه هزاران نفر در سراسر جهان از کشوری به کشوری دیگر و از قاره ای به قاره ای دیگر سفر می کنند و کنترل این گروه پرشمار از حیث انواع بیماریهای عفونی قطعاً امکان پذیر نیست .
5- به دلیل استفاده بی رویه و نادرست از آنتی بیوتیک ها با مشکل مقاومت دارویی روبه رو هستیم ، یعنی میکروب ها دیگر با استفاده از داروهای قدیمی از بین نمی رود و بیماریها سریع تر گسترش می یابند .
6- پایبند نبودن در روابط جنسی ، بحران ها و انحرافات جنسی و تغییر در رفتارهای جنسی در برخی جوامع در سال های اخیر نیز از جمله عوامل مهمی هستند که باعث تغییر در الگوهای بیماریها و شیوع بیماریهای آمیزشی جدید از جمله ایدز شده اند .
به این ترتیب ، برای ایجاد سلامت رفتاری جهت پیشگیری از چنین بیماری یا آسیب هایی ضروری است به دانش آموزان کمک شود تا دانش ، نگرش ، مهارت و باور آنان به توانایی هایشان افزایش یابد .
انجام هرکاری نیازمند مهارت است ، پزشک به مهارت در معاینه بیماران نیاز دارد ، معمار نیز باید در کشیدن نقشه ساختمان دارای مهارت لازم باشد . برای داشتن زندگی سالم و مقابله با ایدز نیز باید مهارت های لازم را بیاموزیم . ممکن است این پرسش برای شما پیش بیاید که چرا بعضی از افراد به بیماری ادز دچار شده اند ؟ آیا همه افراد مبتلا از این بیماری ناآگاه بودند ؟ اگر آنان از این بیماری اطلاع داشتند پس چگونه خطر ابتلا به این بیماری را پذیرفتند ؟ در چنین مواردی دو پدیده زیر باعث انجام رفتارهای پرخطر می شوند:
1- انکار : رفتار عده ای از افرادی که اقدام به رفتارهای پرخطر می کنند ، به گونه ای است که گویی چنین بیماریی وجود ندارد یا این بیماری چندان هم خطرناک نیست . در واقع در این پدیده ، فرد به اشتباه عقیده دارد که او مبتلا به چنین بیماریی نخواهد شد ، خطری برای او وجود ندارد و این دیگرانند که باید از خودشان مراقبت کنند .
هر دو پدیده بالا سبب می شوند که انسان خطرهای موجود را نادیده بگیرد و به توصیه های بهداشتی بی توجهی کند .به یاد داشته باشیم خطرها در کمین کسانی هستند که به هشدارها بی توجهند و گمان می کنند مشکلی پیش نخواهد آمد . نکته مهم دیگری که باید به آن توجه کنیم این است که حس آسیب پذیری در دوره نوجوانی بیشتر دیده می شود . بسیاری از جوانانی که اکنون با ایدز دست به گریبانند نیز روزی چنین پنداری داشته اند .

اهمیت آموزش در پیشگیری از ایدز
ایدز در سالیان اخیر به یکی از مشکلات عمده سلامت در جهان تبدیل شده اند . اما پزشکی که شاید پیش بیاید این است که چرا از میان این همه بیماری ، ایدز تا این اندازه مورد تاکید و توجه قرار دارد ؟
در پاسخ به این پرسش باید گفت چهار نکته مهم درباره ایدز وجود دارد که آن را از دیگر بیماریهای عفونی متمایز می سازد :
نخست اینکه ایدز یک بیماری مرگبار است و آسیبهای فراوانی به سلامت عمومی و اقتصاد ملی و جهانی وارد می آورد .
ثانیاً این بیماری هیچ گونه درمان قطعی ندارد و با درمانهای موجود تنها می توان مبتلایان را بیشتر زنده نگاه داشت .
سوم این که ایدز با تضعیف سیستم ایمنی بدن انسان باعث گسترش دوباره برخی بیماریهای عفونی شده است .
نکته چهارم اینکه ایدز به دلیل رفتارهای ناسالم و اصطلاحاً «پرخطر» منتقل می شود و بنابراین با مواظبت و کنارگذاشتن این رفتارها می توان به آسانی از ابتلا به این بیماری پیشگیری کرد ، بنابراین با بیماری شدید ، پرهزینه و خطرناکی روبه رو هستیم که درمان قطعی هم ندارد ، اما می توان با آگاهی و روشهایی ساده از آن پیشگیری کرد .
سه دشمن اصلی بشریت از دیرباز «بیماریها » ، «ناآگاهی » و «فقر» بوده است . ارتباط بیماریها و ناآگاهی ارتباطی کاملاً شناخته شده است . بیماری از راههای گوناگون مانند کاهش توان ذهنی، اختلال در تحصیل ، ایجاد و تشدید اضطراب و آشفتگیهای روانی می تواند سبب گسترش ناآگاهی و بیسوادی گردد . از سوی دیگر ناآگاهی هم می تواند سبب بیمارشدن شود . موثرترین روش برای درهم شکستن این چرخه رویارویی با ناآگاهی از راه «آموزش » است . بنابراین آموزش همیشه بخش مهمی از اقدامات مربوط به مقابله با بیماریها به ویژه ایدز است که گاهی مورد غفلت قرار می گیرد .
در بیماریی مانند ایدز که پس از ابتلا نمی توان برای مقابله با آن کار چندانی انجام داد ، ارزش آموزش بیش از پیش نمایان می شود . اگر افراد بدانند که برخی رفتارها و بی احتیاطی های کوچک چه آسیب های سنگین و جبران ناپذیری به آنها خواهد رساند ، به احتمال بسیار از آن رفتارها دست خواهند کشید.
ارزیابی برنامه های آموزش سلامت در نقاط مختلف جهان نشان دهنده کارآمد بودن این برنامه ها و کاهش رشد شمار مبتلایان به ایدز بوده است . مثلاً در کشورهای غربی می توان گفت که گسترش هول انگیز اولیه ایدز تا حد زیادی مهار شده است . یکی از عوامل بسیار مهم این موفقیت ، آموزش گسترده و درست به عموم مردم بوده است .
ایدز «AIDS» به معنای «بیماری نقص ایمنی اکتسابی » است که از حروف اول این چهار کلمه درست شده است . نقص ایمنی به این مسئله اشاره دارد که دستگاه ایمنی بدن در این بیماری خوب کار نمی کند و اکتسابی نیز به این معنی است که این بیماری ژنتیکی یا مادرزادی نیست و فرد آن را از دیگران می گیرد (کسب و کار ) .
اچ آی وی «HIV» ویروس نقص ایمنی انسانی است که در خون مبتلایان به ایدز وجود دارد که متعلق به خانواده ای از ویروس هاست .
تبعات سهمگین ایدز برای جهان تنها محدود به عواقب مستقیم بیماری نیست . این بیماری سبب شیوع بسیاری از بیماریهای دیگر و منشا ناتوانیهای جسمی و روانی می باشد و بنابراین میزان خسارتهای به بار آمده توسط آن فراتر از مرگ و میرهایی است که مستقیماً از ایدز منشاء می گیرد . اچ آی وی و ایدز دلیل نزدیک به پنج درصد مرگها در جهان و 7/5 درصد از خسارتهای ناشی از بیماری ها در جهان محسوب می شود . حتی اگر فقط مرگ و صدا ایجاد شده را در نظر بگیریم ، ایدز چهارمین بیماری کشنده در جهان پس از سکته قلبی ، سکته مغزی و سینه ، پهلو (ذات الریه ) است .





«ویروس ایدز »
عامل ایجاد کننده ایدز ویروسی از خانواده رترو ویروسها است . ویروسها در خارج از بدن زنده نیستند و تنها درون سلول زنده قادر به حیات و تکثیر هستند . اچ آی وی ویژه انسان است و درون نوع خاصی از گویچه های سفید بدن که در ایمنی بدن نقش اساسی دارند، رشد و زندگی می کنند . اچ آی وی از راه خون ، غشاهای مخاطی بدن مانند غشاهای دستگاه تناسلی ، چشم ، دهان و دستگاه گوارش و جاهایی از پوشت که زخمی شده است وارد بدن می شود . پس از چسبیدن به دیواره لنفوسیت ، خودش را وارد سلول می کند و ممکن است سالها به صورت غیرفعال در هسته باقی بماند که در این دوره فرد بی علامت است . هنگامی که DNA ویروس فعال شود ، سلول را وادار می کند تعداد بسیار زیادی ویروس بسازد ، ویروس های آزاد شده دوباره به دیگر سلولها می چسبند و آنها را آلوده و سرانجام نابود می کنند ، این کار آن قدر ادامه پیدا می کند تا سلولهای ایمنی بدن به اندازه ای کم شوند که دستگاه ایمنی بدن دیگر حتی نتواند در برابر ضعیف ترین عوامل بیماری زا از بدن محافظت کند .
نکته ای که حتماً باید بدان توجه داشت این است که اگر ویروس ایدز وارد بدن شود ، همیشه در خون افراد آلوده باقی می ماند . وقتی که اچ آی وی وارد بدن کسی شد ، اصطلاحاً به این فرد «اچ آی وی مثبت» می گویند که با ایدز فرق دارد . ایدز زمانی پدیدار می گردد که تعداد سلولهای ایمنی بسیار کم شود و فرد به عوارض بیماری مانند عفونت های فرصت طلب و یا سرطان های خاص ناشی از این بیماری مبتلا گردد که در اصطلاح می گویند فرد «علامت دار» شده است . بنابراین هر فرد دار ایدز ، اچ آی وی مثبت است ، اما هر فرد اچ آی وی مثبتی ممکن است هنوز به مرحله بیماری ایدز نرسیده باشد .
«راههای انتقال اچ آی وی و ایدز »
ایدز می تواند از این راه ها منتقل شود:
1) تماس با خون آلوده به اچ آی وی
- تزریق خون و فرآورده های خونی آلوده
- سرنگ آلوده و مشترک
- زخمی شدن هنگام مراقبت های بهداشتی
- عملهای جراحی و دندانپزشکی غیر بهداشتی
- خالکوبی
- استفاده از تیغ مشتکر و آلوده به اچ آی وی مثلاً در آرایشگاهها
- تماس غشاهای مخاطی و جاهایی از بدن که زخمی شده اند با خون یا ترشحات بدن فرد آلوده به اچ آی وی
2) تماس جنسی با فرد آلوده به اچ آی وی بدون استفاده از روشهای ایمنی
3) انتقال از مادر به کودک
- در هنگام آبستنی
- هنگام زایمان
- در زمان شیردهی
ایدز از این راه ها منتقل نمی شود :
1) تماس های معمول اجتماعی مانند زندگی در یک خانه با فرد آلوده ، مسافرت با وسایل نقلیه عمومی و شلوغ ، معاشرت معمول در جامعه ، کار با افراد آلوده در یک محیط ، همکلاس بودن با فرد مبتلا و نشستن کنار آنها ، تماس با پوست ، ترشحات اشکی و بزاق افراد مبتلا به شرطی که پوست شما زخمی نباشد . دست دادن ، روبوسی کردن ، هم سفره شدن و استفاده از تلفن ، کتاب ، یا دیگر وسایلی که فرد مبتلا مثلاً به آنها دست زده است. اگر چه ویروس اچ آی وی در بزاق دهان شخص آلوده وجود دارد ، اما میزان آن کمتر از آن است که بتواند بیماری را منتقل کند . همچنین زمانی که مایعات حامل ویروس خشک شده باشد ، خطر انتقال ویروس نزدیک به صفر خواهد بود .
2)استفاده از مکانهای مشترک مانند توالت ، حمام ، استخر شنا ، آبخوری و دستشویی
3) قرارگرفتن در معرض عطسه و سرفه فرد مبتلا
4) گزش حشرات مانند پشه که فرد مبتلا را هم نیش زده باشد .
موثرترین راه انتقال تزریق خون و فرآورده های خونی می باشد ، اما شایع ترین راه انتقال بیماری ایدز در جهان تماس جنسی است .

«علایم ایدز و روشهای تشخیص آن »
وقتی که فردی به اچ آی وی آلوده شود پس از دوره نهفتگی 2 تا 8 هفته ای دچار بیماریی شبیه سرماخوردگی می شود که با تب ، گلودرد ، سردرد ، عرق کردن، بزرگ شدن غده های لنفی ، درد ماهیچه ها و مفاصل و گاهی دانه ها و لکه های قرمز پوستی همراه است . این بیماری اولیه خود به خود بهبود پیدا می کند و در نتیجه فرد متوجه عفونت خود به اچ آی وی نمی شود . حتی گاهی ممکن است بدن فرد پس از آلوده شدن هیچ علامتی نشان ندهد . سپس طی دوره طولانی چند ساله ای که ممکن است تا 15 سال هم طول بکشد فرد به ظاهر سالم و بدون علامت است اما ویروس آرام آرام با نابود کردن سلولهای دستگاه ایمنی فرد را از کار می اندازد . در این مرحله بیماران مبتلا به اچ آی وی در مقابل آنچه به «عفونت های فرصت طلب » معروف است آسیب پذیرند. عامل پیدایش این گونه عفونتها ، باکتری های شایع ، قارچها و انگلهایی هستند که بدن سالم قادر به مبارزه با آنهاست . اما اینها می توانند در کسانی مانند بیماران دچار ایدز که سیستم دفاعی بدنشان آسیب دیده است ایجاد بیماری کنند و حتی آنها را از پای درآورند. اینجاست که علامتهای بیماری پیدا می شوند . علایم و نشانه های بیماری در این مرحله عبارتند از : تب طولانی مدت ، از دست دادن بیش از 10 درصد از وزن بدن در مدت یک ماه ، اسهال طولانی مدت (بیش از یک ماه ) ، احساس خستگی شدید برای مدت طولانی ، عرق شبانه فراوان ، سرفه مداوم و طولانی مدت ،دانه ها و لکه های پوستی خارش دار ، برفک دهان و گلو ، زخمهای دهانی ، تبخال ، مشکلات عصبی و تورم غده های لنفی ، البته این علامتها ممکن است در مبتلایان به بیماریهای دیگر نیز وجود داشته باشند و تنها به دلیل وجود آنها نمی توان فکر کرد که فرد مبتلا به ایدز است .
اما چطور می شود فهمید که فردی دچار ایدز شده است؟ این کار با آزمایش ساده خون امکان پذیر است این آزمایش بسیار حساس است و نتیجه منفی آن تقریباً به صورت قطعی می تواند خیال فرد را راحت کند .اگر نتیجه این آزمایش مثبت باشد ، خود آزمایشگاه دوباره آزمایش اختصاصی تری را هم انجام می دهد تا مطمئن شود که نتیجه درست است . البته این آزمایش خون عیبی هم دارد و آن هم این است که وجود پادتن ترشح شده به وسیله گویچه های سفید را بررسی می کند . ساخته شدن این پادتن ممکن است چند هفته تا چند ماه طول بکشد بنابراین در چند هفته یا چند ماه اول ممکن است فرد آلوده به اچ آی وی باشد ، اما آزمایش آن را نشان ندهد . البته برای تشخیص بیماری در این دوره زمانی هم آزمایشهای دیگری وجود دارند که وجود خود ویروس یا پادتن های آن را در خون بررسی می کنند ، اما هزینه آنها خیلی زیاد است .
هنگامی که فردی به مرحله پایانی بیماری ایدز برسد که در آن دستگاه ایمنی او بسیار ضعیف می شود و در نهایت به عفونتها و سرطانهایی دچار می شود که افراد عادی و سالم را به ندرت مبتلا می کنند خود بیماری ایدز کشنده نیست ، بلکه همین عوارض ایدز (یعنی سرطانها و عفونتهای فرصت طلب ) است که بیمار را از پای در می آورد .
«درمان ایدز »
آیا درمانی برای ایدز وجود دارد ؟ می توانیم بگوئیم که اگر منظور درمان علاج بخش باشد ، پاسخ منفی است ، اما اگر منظور درمان نگهدارنده باشد ،آری ، درمانهایی برای ایدز وجود دارد . بهترین درمان کنونی برای ایدز ، برنامه دارویی موسوم به «درمان ضد ویروسی بسیار فعال » است که معمولاً از سه داروی ضد ویروسی با اثرات مختلف تشکیل می شود . این درمان البته عوارضی هم برای بدن دارد ، اما می تواند سطح ایمنی را بالا ببرد و طول عمر افراد مبتلا را بیشتر کند .
عفونتهای فرصت طلب در بیماران دچار ایدز نیاز به درمان دارند . درمان این عفونتها به دو صورت است ، یکی درمان خود عفونت و دیگری «درمان پیشگیرانه» برای این که فرد دیگر به آنها مبتلا نشود (چون ایمنی بدن بیماران مبتلا به ایدز ضعیف است و احتمال زیادی دارد که عفونتها دوباره روی دهند) . بیماران ایدز اگر یک بار به هر یک از این عفونتهای فرصت طلب دچار شوند ، باید تا آخر عمر درمان پیشگیرانه ضد آن عفونت را به طور منظم دریافت کنند .
افراد دچار ایدز ، به سبب ابتلا به عفونتهای فرصت طلب ، همان عمر اندکی را هم که دارند در زجر و بیماری شدید می گذرانند ، در حالی که درمان و پیشگیری از این عفونتها می تواند رنجهای آنها را تا حد زیادی کاهش دهد .
«عوارض روانی ایدز »
بیماران مبتلا به ایدز به چند دلیل بیشتر از دیگران دچار مشکلات عصبی و روانی می شوند: عفونتهای فرصت طلب مغزی ، تومورهای مغزی ، اختلالهای غدد درون ریز ، ابتلای هم زمان به اعتیاد ، عوارض داروهای ضد ویروسی بر دستگاه عصبی و استرس های روانی و اجتماعی .
این بیماران بیشتر از افراد عادی به بیماریها و اختلالهای روانی زیر دچار می شوند: انواع ضایعات عملکردی مغز ، زوال عقل ، اختلالهای اضطرابی (مثل اضطراب ، حمله های عصبی ناشی از ترس و هراس ، ترس اجتماعی ) افسردگی ، جنون ، بی خوابی و اعتیاد علت بروز مشکلات روانی در بیماران مبتلا به ایدز عبارت است از : عارضه های جسمی ایدز که بسیار دردناک و رنج آورند ، ترس از مرگ ، نامعلوم بودن آینده ، دیدن مرگ دوستان و بستگانی که در دام ایدز گرفتار بوده اند ، بدنامه شدن در جامعه و دشواری در برقراری ارتباط با دیگران و ..........
افسردگی شایع ترین مشکل روانی در مبتلایان به اچ آی وی و ایدز است که در 4 تا 40 درصد از این بیماران دیده می شود . همچنین با پیشرفت بیماری احتمال ابتلای بیماران به افسردگی شدید باز هم افزایش می یابد .
انجام مشاوره که اقدامی حمایتی بر پایه علوم روانشناسی است ، به دلایل زیر برای مبتلایان به ایدز ضرورت و فایده دارد :
1) سازگاری با بیماری ، چون عفونت اچ آی وی پایدار و همیشگی است .
2) برخورد با مشکلات جسمی ناشی از بیماری
3) کاهش مشکلات روانی ناشی از بیماری
4) وجود مشکلات اجتماعی در مبتلایان به ایدز
5) نیاز به اطلاع رسانی جهت کاهش رفتارهای پر مخاطره از طریق آموزش و تشویق به پیگیری درمان
ارائه مشاوره در ایدز یکی از ارکان مراقبت از این بیماران به شمار می رود .

«پرهیز از رفتارهای پرخطر ، کلید مبارزه با ایدز »
چرا از آموزش به عنوان راهکارهای اساسی برای رویارویی با ایدز یاد می شود؟ زیرا برای در پیش گرفتن شیوه سالم زندگی و پیشگیری از بیماری ها و خطرات ، نخست افراد باید این شیوه ها را بیاموزند ، بنابراین یکی از هدفهای مهم این آموزشها ، پیشگیری است.
رمز پیشگیری ، پرهیز از رفتارهای پرخطر است . رفتارهایی که می توانند خطرهایی برای حال و آینده زندگی ما ایجاد کنند .
«رفتارهای پرخطر » یا رفتارهای ناسالم نامیده می شوند ، سیگار کشیدن ، اعتیاد ، بی بندو باری جنسی ، نوشیدن الکل ، ورزش نکردن ، زیاده روی در خوردن غذاهای ناسالم و بی ارزش ، رانندگی با سرعت غیر مجاز ، عدم استفاده از کلاه و کمربندایمنی ، نمونه هایی از رفتارهای پرخطر هستند که می توانند سلامت انسان را به خطر بیندازند و حتی سبب مرگ شوند.
گاهی امکان ندارد بیماری را به طور کامل از میان برداشت و ریشه کن کرد . بلکه می توان با کاهش رفتارهای پرخطر و زندگی به شیوه ای سالم ، از گسترش آن بیماری جلوگیری کرد . به همین دلیل سازمان جهانی بهداشت در سال 2002 میلادی «کاهش خطرات ، پیشبرد زندگی سالم » را شعار خود قرار داده است . به عنوان مثال از شعار «مهمترین راه کنترل بیماری ایدز خویشتنداری و بهداشت جنسی پیش از ازدواج، کاهش سن ازدواج و پرهیز از هرگونه بی بند و باری جنسی است » می توان یاد کرد . اعتیاد از رفتارهای پرخطری است که می تواند بسیاری از بیماریها و عوارض جسمی و روانی از جمله ایدز را در پی داشته باشد .

«ضرورت روش های یاددهی – یادگیری درباره آموزش پیشگیری از ایدز»
در دنیای امروز ، بیش از یک میلیارد دانش آموز مشغول به تحصیل هستند . دانش آموزان برای جامعه بسیار با ارزش هستند و باید روی آموزش این قشر سرمایه گذاری کرد ، نتایج این کار باعث سلامت می شود . هم چنین این نسل می تواند روی سایر افراد در گروه های سنی دیگر تاثیر گذار باشد . برای دستیابی به این هدف باید علاوه بر آموزش پیشگیری از ایدز در مدارس ، کوشش های هم راستایی نیز در سطح جامعه و سیستم بهداشتی انجام گیرد . چون جوانان و نوجوانان مستعدترین گروه های اجتماعی برای ابتلای به HIV و سایر بیماریهای منتقله از راه آمیزش جنسی می باشند ، هم چنین آنان مستعد مصرف مواد مخدر نیز هستند و مدرسه محیط مناسبی برای این موضوع محسوب می شود . نقطه قوت مدارس در آموزش پیشگیری از ایدز وجود معلمان ، یک برنامه درسی منسجم و وجود گروه سنی یکسان با مشخصات تقریباً برابر می باشد . هم چنین در مدرسه نه تنها می توان به دانش آموزان اطلاع لازم را داد ، بلکه می توان مهارت ها و روش های مبارزه با ایدز را نیز به آنان آموزش داد . جوانان می توانند در پیشگیری از ایدز نقش بسیار مثبتی را بازی کنند . چون هنوز الگوهای رفتار جنسی در آن ها تثبیت نشده است . بنابراین می توان شکل گیری رفتارهای جنسی آنان را به سمت یک رفتار سالم سوق داد . بینش آنان نسبت به بزرگسالان از درجه انعطاف پذیری بیشتری برخوردار است و از یکدیگر تاثیرات شدیدتری می پذیرد . جنبه منفی این واقعیت آن است که آن ها می توانند یکدیگر را تشویق به رفتارهای پرخطر از نظر ابتلاء به ایدز کنند و جنبه مثبت قضیه این است که اگر خصوصیات پیام های بهداشتی در مورد ایمن بودن یا نبودن انواع رفتارها از جمله ایدز را بین آن ها انتشار داد . آن ها انرژی و توانایی زیادی برای یادگیری و یاددهی به یکدیگر و خانواده های خود دارند چون معمولاً جوانان پیش زمینه ذهنی کمتری نسبت به بزرگسالان در مورد ایدز دارند ، آسانتر می توانند بینش صحیح نسبت به مبتلایان به ایدز را به آن ها آموخت و از آنان خواست تا از سوء رفتار با بیماران مبتلا به ایدز خودداری کنند جوانان سرمایه بزرگ جوامع محسوب می شوند و کنترل ایدز برای عدم درگیری آنان کاملاً ضروری و با ارزش است . این موضوع با آموزش ایدز از یک طرف و اجرای برنامه های کنترل آن در جامعه از طرف دیگر قابل دستیابی است . ایجاد یک اتفاق نظر و همکاری کامل برای رسیدن به توافقی رضایت بخش بین سیاستگذاران ، رهبران مذهبی ، والدین و معلمان ضروری است و این گروه ها هستند که در هر جامعه ای نهایتاً تصمیم گیر اصلی خواهند بود . این ها هستند که تعیین می کنند چه نوع آموزشی باید در مدارس راجع به ایدز داده شود و یا اصلاً آموزشی مورد نیاز است یا نه؟ مطالعاتی در مورد چند کشور نشان می دهد که آموزش مناسب و صحیح ایدز در بین نوجوانان باعث افزایش فعالیت های جنسی آنان نمی شود ، بلکه برعکس باعث می گردد که شخص اولین تجربه جنسی خود را به تعویض اندازد ، همین مطالعه نشان می دهد که وقتی این افراد به سنین بالاتری رسیدند و فعالیت جنسی را بعد از ازدواج شروع کردند ، بیشتر از سایرین تمایل به استفاده از وسایل پیشگیری و اجتناب از رفتارهار پر خطر را خواهند داشت .

مهارت های زندگی : سلامت رفتاری
عده ای از خانواده ها یا مربیان هنگامی که سعی می کنند اطالعات و دیدگاه های خود را در زمینه آلوده نشدن دانش آموزان به رفتارهای پرخطر به دانش آموزان منتقل کنند و علیرغم آن که برخورد آنان توام با محبت و دلسوزی است، دانش آموزان اعتراض می کنند که نیازی به « نصیحت » ندارند . چنین واکنشی از سوی دانش آموزان باعث رنجش و دلسردی مربیان و والدین می شود . به همین دلیل هنگامی که مربیان و والدین از این برخورد مثبت و توام با محبت خود سودی نمی برند سعی می کنند دانش آموزان را به صورت های مختلف کنترل کنند . به این ترتیب محدودیت هایی برای آنان تعیین می کنند . نتیجه این برخورد نیز واکنش های تند و توام با پرخاش دانش آموزان است . به دنبال چنین واکنش هایی از طرف دانش آموزان ، والدین و معلمان گاهی مستاصل و درمانده شده و احساس می کنند که نسل نوجوان و جوان دچار طغیان و سرکشی پیشرفته ای شده است که به هیچ روی نمی توان به آنان کمک کرد تا در مقابل آسیب ها و بیماری های مهلکی مانند ایدز و اعتیاد از خود مراقبت کنند .
نکته مهم آن است که در حال حاضر در جهان از روش های علمی برای تغییر رفتار استفاده می کنند و در این روش های علمی معمولاً پند و نصیحت یا کنترل نقش بسیار اندکی دارد ، زیرا ، مطالعات علمی در طی بیش از نیم قرن اخیر نشان داده است که جوانان و نوجوانان به دلایل دیگری به جز نداشتن اطلاعات یا نداشتن کنترل ، دچار آسیب های روانی اجتماعی ازجمله ایدز و اعتیاد می شوند . اگرچه پیشرفت ایدز و اعتیاد در هر کشوری تحت عوامل متعددی است ولی یکی از مواردی که در سطح فردی بسیار به پیشگیری از این دو آسیب یا بیماری مرتبط به یکدیگر کمک می کند نقش آموزش در ایجاد مهارت های سالم زیستن یا سالم ماندن است . به عبارت دیگر برای آن که انسان ها بتوانند در مقابل چنین آسیب ها یا بیماری هایی از خود مراقبت کنند باید رفتارهای سالم یا سلامت رفتاری در آنان ایجاد شده باشد . ممکن است پرسیده شود چگونه می توان به رفتارهای سالم یا سلامت رفتاری دست یافت ؟ از بیش از نیم قرن اخیر یافته های علمی نشان داده اند که برای رسیدن به رفتارهای سالم یا سلامت رفتاری باید از مراحل زیر عبور کرد.
1- ارائه اطلاعات : قبل از هر چیز ضروری است دانش آموزان اطلاعات صحیح ، علمی و معتبری در خصوص ایدز و اعتیاد داشته باشند ، نکته مهم آن است که در این زمینه باید اطلاعات به صورت کاملاً صادقانه در اختیار جوانان و نوجوانان قرار گیرد . اغراق در ابعاد مشکل یا بزرگ نمایی عوارض و اثرات منفی ، باعث بی اعتمادی دانش آموزان شده و این احساس را به آنان می دهد که بزرگسالان سعی در کنترل آنان دارند . نتیجه چنین بی اعتمادی دور شدن آنان از خانواده و مدرسه و تشدید مشکلات خواهد شد .
2- ایجاد نگرش – اگر چه داشتن اطلاعات و دانش در خصوص ایدز و اعتیاد شدیداً لازم است ولی کافی نیست . نمونه مشخص آن هم پزشکی است که علی رغم آن که می داند مصرف سیگار منجر به سرطان و بیماری های متعدد قلبی ، عروقی و .... می شود ولی باز هم به مصرف سیگار می پردازد . به همین دلیل ضروری است یک گام از مرحله دانش و اطلاعات فراتر رفته و تغییر نگرش صورت گیرد . تحقیقات نشان داده است وجود نگرش مثبت نسبت به مصرف مواد یا ارتباطات پرخطر می تواند به گسترش این دو آسیب بیانجامد.
3- ایجاد مهارت یا توانایی – اگرچه وجود دانش و نگرش مناسب در زمینه رفتارهای پرخطر لازم و ضروری است با این حال کافی نیست . بلکه علاوه بر دانش و نگرش نیاز به مهارت نیز هست .
تحقیقات فراوان و بی شماری نشان داده اند عده زیادی از افرادی که دچار آسیب های اجتماعی از جمله اعتیاد و ایدز شده اند علی رغم آن که اطلاعات کافی و صحیحی داشته اند و تمایلی نیز نسبت به انجام چنین رفتارهای پرخطری نداشتند ، ولی هنگامی که در شرایط خاصی قرار گرفتند و به دلیل نداشتن توانایی و مهارت های لازم و مناسب دست به چنین رفتارهایی زده اند . به همین جهت لازم است به دانش آموزان فرصت هایی داد تا چنین مهارت ها و توانمندی هایی را بیاموزند . توانایی ها و مهارت های متعددی برای پیشگیری از ایدز و اعتیاد لازم و ضروری است مانند قدرت نه گفتن در مقابل پیشنهادهای ناسالم ، مهارت مقابل با احساسات ، مهارت حل مسئله ، مهارت تصمیم گیری و .......... استفاده از کلمه مهارت یا توانایی بر این نکته دلالت دارد که آموزش چنین مواردی باید با تمرین و کار عملی همراه باشد چون نمی توان مهارتی را فقط از روی تئوری آموخت بلکه باید فرصت تمرین و تجربه داده شود . فقط در صورت اجرای عملی و تمرین ممکرر است که دانش آموزان می توانند مهارت مورد نظر را آموخته و بر آن چیره شوند . گاهی اوقات افراد با آن که بر مهارت خاصی تسلط دارند ولی به علت خود بسندگی ضعیف ، به خود اجازه نمی دهند که رفتار مورد نظر را انجام دهند و به همین دلیل نمی توانند در موقعیت های پرخطر به خوبی از خود محافظت کنند .
4- ایجاد رفتارهای سالم یا سلامت رفتاری – هنگامی که دانش ، نگرش ، مهارت و خودبسندگی ایجاد شد آن گاه فرد رفتارهای سالم را انجام می دهد . برای ایجاد سلامت رفتاری که دانش آموزان بتوانند در مقابل آسیب ها از خود محافظت کنند جایی برای نصیحت یا پند و اندرز و یا کنترل و محدود کردن وجود ندارد . شاید یکی از دلایلی که روش های معمول تربیتی چندان در هدایت عده ای از دانش آموزان کارساز نبوده است ، فقدان مهارت آموزی است . زیرا در روش های کنترل و نصیحت ، مهارت یا توانمندی به دانش آموز آموخته نمی شود . به این ترتیب ، برای ایجاد سلامت رفتاری جهت پیشگیری از چنین بیماری یا آسیب هایی ضروری است به دانش آموزان کمک شود تا دانش ، نگرش ، مهارت و باور آنان به توانایی هایشان افزایش یابد .

خودآگاهی و عزت نفس
یکی از مهارت های مهمی که می تواند به انسان ها کمک کند تا در مقابل آسیب های مختلف روانی و اجتماعی از خود دفاع کنند و سلامت خود را تامین نمایند ، مهارت خود آگاهی است . مهارت خود آگاهی ، شناخت خود ، توانایی ها ، ضعف ها ، احساسات ، ارزش ، مسئولیت ها ، نیازها ، آرزوها ، اهداف و ......... است .
ناتوانی افراد در آگاهی از خود به رفتارهای پرخطر می انجامد یا زمینه را برای رفتارهای پرخطر آماده می کند ، بنابراین مهم است که به دانش آموزان فرصت داده شود تا آگاهی از خود را افزایش دهند . در واقع این مهارت همان خودشناسی است . ضروری است که در دوره ی نوجوانی که فرایند هویت یابی آغاز می شود ، دانش آموزان با ابعاد مختلف خود ، آگاهی بیشتری پیدا کنند . در این رابطه ضروری است به آنان فرصت هایی دهید تا در خصوص ابعاد مختلف خود ارزیابی و مطالعه کرده و از خود ، آگاهی بیشتری بیابند.
«عزت نفس »
یکی از مهم ترین قسمت های خودآگاهی که می تواند مانند سپری قوی از جوانان و دانش آموزان در مقابل آسیب های روانی و اجتماعی دفاع کند ، عزت نفس است . منظور از عزت نفس ، احساس ارزشمندی است . هرچه انسان ها برای خود ارزش و احترام بیشتری قائل باشند ، کمتر احتمال دارد که به آسیب ها دچار شوند . نکته مهم آن است که بدانیم ، ارزش یک انسان وابسته به هیچ چیز نیست یعنی یک انسان ، فقط به دلیل انسان بودن و اشرف مخلوقات ، ارزشمند و محترم است . انسان به دلیل انسان بودن خود از حرمت خاصی برخوردار است و بس . یک انسان ، بی قید و شرط ارزشمند است . عده ای به اشتباه تصور می کنند که اگر صفت یا ویژگی خاصی داشته باشند ، ارزشمند و محترم بوده و در غیر این صورت بی ارزش ، حقیر هستند . معمولاً افرادی که تصور می کنند انسان به صورت مشروط و به شرط دارا بودن خصوصیاتی خاص محترم است به یک یا چند ملاک زیر اهمیت می دهند : پول ، ثروت ، زیبایی ، مدرک تحصیلی ، شهرت ، مقام ، قدرت ، شجاعت ، اصل و نسب و ........
نکته مهم آن است که اگرچه هیچ یک از موارد بالا بد نیستند ولی مشروط کردن احترام و ارزش خود به آنها اشتباه است . ناآگاهی از ارزش و ارزشمندی غیر مشروط باعث می شود افراد در معرض آسیب های روانی و اجتماعی و اقدام به رفتارهای پرخطر قرار بگیرند.
«مقابله با احساسات »
احساسات ، رنگ زندگی انسان است . احساسات مثبت، زندگی انسان را شاد و احساسات منفی ، زندگی انسان را تیره می کنند . بعضی از رفتارهای پرخطر از جمله اعتیاد ، ایدز ، بی بندو باری ، خشونت و .......... به دلیل ناتوانی در برخورد صحیح با احساسات صورت می گیرد . بنابراین ، ضروری است به دانش آموز مهارت های مقابله صحیح با احساسات را آموزش داد . نه تنها آموزش مقابله با احساسات منفی ، مقابله با احساسات مثبت نیز ضروری است . برداشت اشتباه از خودشی و لذت و ناتوانی در ایجاد خوشی و لذت از راه های سالم باعث روی آوردن جوانان به رفتارهای پرخطر می شود .
تعدادی از احساسات مثبت عبارتند از : شادی ، نشاط ، سرزندگی ، افتخار ، آرامش ، سربلندی ، شعف ، غرور ، امید ، رضایت و .........
تعدادی از احساسات منفی عبارتند از : عصبانیت، غم ، اندوه ، خجالت ، عذاب وجدان ، غضب ، حسد ، ناکامی ، ناامیدی ، شرم ، درماندگی و ...........
به احساسات خود دقت کنید . ناآگاهی از احساسات ، باعث تسلط آنها بر توانایی های فرد شده و رفتارهای او را هدایت می کند . احساسات منفی خود را ردیابی کنید . هنگامی که احساس منفی دارید ، ردیابی کنید تا عامل به وجود آورنده آن را بیابید . تعدادی از راه حل های سالم کاهش احساسات منفی و افزایش احساسات مثبت به قرار زیر است:
- ورزش کردن
- ارتباط اجتماعی برقرار کردن و با دیگران درد دل کردن
- دعا و نیایش کردن
- به یاد خدا بودن و از او کمک گرفتن
- کارهای هنری انجام دادن
- به گردش یا مسافرت رفتن
- نفس عمیق کشیدن
- دوش گرفتن
- با آشنایان و دوستان تماس تلفنی گرفتن
- به گردش و پیک نیک رفتن
- از دیگران کمک گرفتن

«مهارت تفکر نقاد»
یکی از مهمترین مهارت های سالم زیستن ، مهارت تفکر نقاد است . منظور از تفکر نقاد آن است که فرد در مورد اطلاعات ، گفته ها ، نظرات و پیشنهادها ارزیابی و مطالعه کند و هیچ اندیشه ، پیشنهاد یا نظری را بدون ارزیابی و مطالعه نه رد کند و نه بپذیرید.
امروزه دانش آموزان در معرض اخبار و اطلاعات نامحدودی قرار دارند که از طریق رادیو ، تلویزیون ، سینما ، اینترنت ، ماهواره و ............ به آنان ارائه می شود . قسمتی از این اطلاعات سالم و قسمتی دیگر از آنها ناسالم و اشتباه است . بعضی از خانواده ها یا اولیای مدارس سعی می کنند با کنترل کردن دانش آموزان دستیابی آنان به منابع اطلاع رسانی را محدود کنند و معمولاً پاسخ دانش آموزان ، جوانان و نوجوانان آن است که فکر می کنید اگر این جا جلوی ما را بگیرید نمی توانیم از جای دیگر کاری که می خواهیم انجام دهیم . اگر چه نظارت بر رفتارهای فرزندان یکی از اصول مهم تربیتی است ولی در کنار آن لازم است دانش آموزان را به اندازه ای تقویت نمود که خود ، قدرت و توان تشخیص اطلاعات سالم از ناسالم را داشته باشند و به طور کل ، موضوعی را قبول یا رد نکنند ، به چنین قدرت و توانی ، مهارت تفکر نقاد گفته می شود .
دلیل آن که امروزه به جای کنترل محض جوانان ، پرورش قدرت تفکر نقاد توصیه می شود آن است که:
- هیچ کنترلی ، صددرصد اتفاق نمی افتد ، بنابراین در مواقعی که علی رغم کنترل زیاد ، اخبار یا اطلاعات ناسالم در اختیار فرد گذاشته می شود ، قدرت و توان ارزیابی آن را ندارد . زمانی که کنترل بنابه دلایلی از میان رفت ، فرد در مقابل خطرات خلع سلاح می شود . مانند زمانی که دانشجویی از خانواده جدا شده و در خوابگاه در معرض اطلاعات و سلیقه های مختلفی قرار می گیرد و قدرت تجزیه و تحلیل آن را ندارد .
- تفکر نقاد ، دانش آموز را از درون توانمند می سازد . به همین دلیل همیشه در مقابل وسوسه ها ، پیشنهادهای ناسالم و خطرات ایمن می شود .
- تفکر نقاد به پیشرفت تحصیلی دانش آموزان کمک زیادی می کند .

«مهارت تصمیم گیری »
یکی از مهارت های مهم سالم زیستن ، مهارت تصمیم گیری است . مهارت تصمیم گیری ، یکی از مهارت هایی است که به دانش آموزان کمک می کند تا موقعیت های تصمیم گیری به ، اقدام یا انصراف از رفتارهای پرخطر را در یافته ، عواقب و پیامدهای اقدامی را قبل از انجام آن دریافته و بتوانند تصمیم سالمی بگیرند که سلامت خود را تضمین کنند . روش های مختلف تصمیم گیری وجود دارد که فقط یکی از آنها سالم است و سایر انواع تصمیم گیری ها به گونه ای است که به مشکلات دیگری ختم می شود .
1- تصمیم گیری احساسی : در این نوع از تصمیم گیری زیر بنای تصمیم ها ، احساسات آگاهانه یا ناآگاهانه افراد است . احساساتی مانند ترس ، شرم ، خشم ، احساس گناه ، عذاب وجدان و ........ و مواردی از این قبیل ، اساس و پایه تصمیم گیری قرار می گیرند . این در حالی است که احساس های انسان ، زودگذر است و نمی تواند مبنای تصمیم گیری باشد .
زیربنای تصمیم گیری باید تفکر آن ها از نوع نقاد باشد . ناآگاهی از اصول تصمیم گیری و ضعف در توانایی تفکر نقاد و تصمیم گیری ، منجر به تصمیم گیری احساسی می شود .
2- تصمیم گیری مطیعانه : در این نوع تصمیم گیری ، فرد خود تصمیمی نمی گیرد بلکه مطیعانه ، تصمیمی که دیگران گرفته اند را اجرا می کند . معمولاً ، این افراد از این نوع ذهنیت خاص استفاده می کنند که چون دیگران کار خاصی را انجام می دهند ما هم انجام می دهیم . یا همه این کار را می کنند ، من هم مانند دیگران . نکته مهم آن است که این نوعی سفسطه بیش نیست . اگرکاری ناسالم یا پرخطر است این که همه آن کار را انجام دهند دلیل بر مجاز بودن یا بی خطر بودن آن کار نیست .
3- تصمیم گیری تکانشی : در این نوع تصمیم گیری ، فرد بدون آن که به خود اجازه فکر کردن بدهد به صورت ناگهانی تصمیم خاصی را می گیرد ، تصمیم های تکانشی ، معمولاً با عجله و شتاب زده صورت می گیرند و به همین دلیل ، فرد فرصت فکر کردن ندارد و مشکلات متعدد و فراوانی به دنبال دارد .
4- تصمیم گیری منطقی : تنها تصمیم گیری سالم ، تصمیم گیری منطقی است که بر اساس تفکر ، ارزیابی و مطالعه صورت می گیرد . زیربنای این نوع تصمیم گیری ، تفکر نقاد است . برای آن که بتوانیم تصمیم گیری منطقی انجام دهیم باید از اصولی پیروی کنیم .
- نسبت به زمان و موقعیت تصمیم گیری هشیار باشیم .
- موقعیت تصمیم گیری را مشخص کنیم .
- راه حل های مختلف و متعددی مطرح کنیم .
- پیامدها و نتایج هر یک از راه حل ها را بررسی کنیم .
- خود را به یک راه حل پای بند کنیم .
- تصمیم خود را اجرا کنیم .
- پیامدها و نتایج آن چه را که اجرا کرده ایم را ارزیابی کنیم .

«مهارت قاطعیت »
مهارت قاطعیت ، یکی از مهم ترین مهارت های اجتماعی و سلامت رفتاری است ، تحقیق های فراوانی در نیم قرن اخیر نشان داده است یکی از مهم ترین دلایل ابتلای افراد به آسیب های روانی و اجتماعی مانند اعتیاد و ایدز ، ناتوانی افراد در مهارت قاطعیت و به خصوص مقابله با پیشنهادهای ناسالم دیگران است . قاطعیت عبارت است از : ایستادگی بر نظرات شخصی و بیان افکار ، احساسات و باورها به صورت مستقیم ، صادقانه و متناسب به گونه ای که به حقوق دیگران نیز احترام گذاشته شود .
به یاد داشته باشیم که رفتار قاطعانه متفاوت از پرخاشگری ، عصبانیت ، خجالت و کمرویی است .
رفتار قاطعانه پرخاشگری نیست . زیرا در پرخاشگری ، حقوق فرد مقابل زیر پا گذاشته می شود . رفتار قاطعانه خجالت و کمرویی نیست زیرا در خجالت و کمرویی ، فرد حق و حقوق فردی خود را زیر پا می گذارد. در رفتار قاطعانه ، فرد طوری رفتار می کند که بدون زیر پا گذاشتن حقوق خود یا تجاوز به حقوق دیگران بتواند به خواسته های خود دست یابد .
در چنین برخوردی ، فرد بر نظر ، عقیده یا دیدگاه خود ایستادگی می کند ، در عین حال که به طرف مقابل توجه و احترام دارد ولی نظرات خود را به صورت شفاف ، روشن و صریح بیان می کند . در رفتار قاطعانه ، نوعی جدیت اساسی در رفتارهای فرد دیده می شود . اکثر اوقات ، رفتار قاطعانه را با «نه گفتن » به صورت مترادف به کار می برند . این در حالی است که « نه گفتن » فقط یکی از انواع رفتارهای قاطعانه است . از انواع رفتارهای قاطعانه می توان از رد قاطعانه ، بیان قاطعانه ، درخواست قاطعانه نام برد . 1- رد قاطعانه همان نه گفتن است ، در این نوع رفتار قاطعانه ، فرد درخواست ها ، پیشنهادها ، تحمیل ها و فشارهای منفی اطرافیان به گونه ای اجتماع پسندانه رد می کند . 2- در بیان قاطعانه ، فرد احساسات مثبت ( علاقه ، محبت ، قدردانی ، ستایش و ..... ) یا منفی ( نارضایتی ها ، گلایه ها ، ناراحتی ها و ...... ) و همچنین نظر و عقاید خود را به گونه ای متناسب با شرایط اجتماعی و فرهنگی بیان می کند .
3- درخواست قاطعانه : یکی از مهم ترین انواع رفتار قاطعانه ، توانایی درخواست کردن از دیگران است ، برخلاف آن که ممکن است عده ای به غلط تصور کنند که درخواست از دیگران نشانه ضعف است . این یکی از سالم ترین رفتارهای قاطعانه است.
بسیاری از اوقات ، والدین یا معلمان به دانش آموزان تاکید می کنند که حرف خود را بزنند ، حق خود را بگیرند ، نگذارند دیگران حق آنان را ضایع کنند ، و مواردی مشابه که همه موارد و مثال هایی از رفتار قاطعانه است .
حالت بدن و چهره فرد رفتار قاطعانه اثر مهمی دارد . هرچه حالت بدن و صورت فرد جدیت و قاطعیت وی را منعکس کند ، فرد نتیجه بهتری خواهد گرفت . افرادی که در مهارت قاطعیت ضعف دارند ، جویده جویده صحبت می کنند ، گفتار آنان پر از مکث و تکرار است ، دلیل تراشی می کنند ، حاشیه می شوند و .......
چنان چه به هر دلیلی ، فرد احساس کرد که قادر به مقاومت در مقابل فشار دوستان نیست و احتمال دارد که در مقابل پیشنهاد ناسالم آنها مقاومتش بشکند ، بهترین کار آن است که از آن موقعیت بیرون بیاید ممکن است عده ای این برخورد را نشانه ضعف بدانند ولی باید به این نکته توجه کرد که رفتارهای پرخطر و ابتلا به ایدز و آلودگی به ویروس آن به شدت ترسناک است . علاوه بر این ، هر ترسی ، نشانه ضعف نیست ، بلکه نشان دهنده واقع بینی و هوشیاری فرد است . رفتار قاطعانه را باید به هنگام نیاز و در همان زمان اجرا کرد . بنابراین دانش آموزان باید به اندازه ای بر این مهارت تسلط داشته باشند که در همان زمان مناسب و لحظه ، بتوانند قاطعانه پاسخ دهند . نه تنها مهم است که فرد پاسخ قاطعانه را بیان کند بلکه مهم است که بتواند آن را ادامه دهد . بعضی افراد در شروع پاسخ قاطعانه مشکلی ندارند ولی نمی توانند آن را ادامه دهند . پاسخ قاطعانه ، کوتاه ترین پاسخ موثر است .
باورها ، عقاید و ذهنیت هایی که افراد از خود ، دیگران و ارتباطات دارند ، نقش بسیار مهمی در رفتار قاطعانه دارد . افرادی که از حقوق شخصی خود مطلع هستند و به آن باور دارند ، بیش تر و راحت تر مهارت رفتار قاطعانه را انجام می دهند . برعکس ، افرادی که برای خود حق و حقوقی قائی نیستند یا بیش از حد برای خود حقوقی قائلند در برخورد دیگران دچار پرخاشگری یا خجالت می شوند .
افرادی که قاطعانه عمل می کنند گفتار درونی مثبتی با خود دارند . مثلاً بعد از این که توانستند به طور قاطعانه درخواستی را رد کنند ، خود را تحسین می کنند : «خوشحالم از این که توانستم برنامه خودم را ادامه دهم » در حالی که افرادی که از این نظر ضعف دارند حتی بعد از این که رفتار قاطعانه ای داشتند خود را سرزنش می کنند : « کاش درخواست فلانی را رد نکرده بودم» .
گاهی اوقات باورهای آرمانی افراد مانع برخورد قاطعانه می شود : نباید هیچ کسی را ناراحت کرد ، باید همه را خوشحال کرد و ...... چنین باورهایی بسیار آرمانی است ولی در عمل غیر ممکن است که همه را از خود راضی نگهداشت . زیرا ، عقاید و سلیقه های مردم با یک دیگر متفاوت است . چیزی که ممکن است کسی صد در صد قبول داشته باشد دیگری ممکن است کاملاً با آنها مخالف باشد . بنابراین نمی توان همه را راضی نگهداشت . بلکه آن چه مهم است این که بتوان خود و خانواده را راضی نگهداشت .
بعضی از افراد به دلیل ترس ها و نگرانی هایی که نتیجه باورهای منفی است، اقدام به رفتار قاطعانه نمی کنند مانند :
اگر من مخالفت کنم ، دوستانم را از دست خواهم داد ، اگر ناراحتی خود را با دیگران مطرح کنم ، از من بدشان خواهد آمد و ...... همانطور که مشاهده می کنید ، چنین باورهای منفی مانع پاسخ قاطعانه می شود . این باورها بسیار غیر واقعی و فاجعه آمیز است گویی با یک اعتراض کل یک ارتباط به هم می خورد و فرد با یک فاجعه روبه رو خواهد شد . در حالی که اعتراض ، درخواست برای تغییر رفتار و ....... قسمتی از زندگی عادی و معمولی است و فاجعه ای به دنبال نخواهد داشت .

«مهارت حل مسئله »
یکی دیگر از مهارت هایی که به ما کمک می کنند تا بتوانیم از سلامت خود محافظت کنیم و در مقابل خطرات از خود مراقبت کنیم ، مهارت حل مسئله است . موضوع اساسی آن است که یک انسان معمولی و طبیعی در زندگی خود با مشکلات زیادی رو به رو می شود ، چنان چه فرد بتواند مشکلات خود را به درستی حل کند از سطح سلامت و موفقیت بالاتری برخوردار است . در غیر این صورت با مشکلات و مسائل دیگری روبه رو می شود که از مشکل اولیه و اصلی ممکن است به مراتب بدتر باشند . عده ای از افراد به این دلیل به دام آسیب های اجتماعی افتادند که قادر به حل صح

مطالب مشابه ...










ایدز-HIV

۱۸-۸-۱۳۹۰ ۱۱:۱۲ صبح
جستجو یافتن همه ارسال های کاربر اهدا امتیازاهدای امتیاز به کاربر پاسخ پاسخ با نقل قول

برای بروز رسانی تاپیک کلیک کنید


مطالب مشابه ...
موضوع: نویسنده پاسخ: بازدید: آخرین ارسال
  سهم کودکان کار از بیماری ایدز در جامعه ta.soltani 0 67 ۱۷-۱-۱۳۹۳ ۰۸:۵۸ صبح
آخرین ارسال: ta.soltani
  واکسن ایدز به واقعیت نزدیک شد ta.soltani 2 65 ۱۳-۱۲-۱۳۹۲ ۱۱:۱۹ عصر
آخرین ارسال: ♔ αϻἰг κнаη ♔
Big Grin اولین تصویر سه‌بعدی از ویروس ایدز ta.soltani 1 92 ۳۰-۱۱-۱۳۹۲ ۱۱:۱۷ عصر
آخرین ارسال: maryamz
  وب‌ سایت پیشگیری از ایدز ta.soltani 3 76 ۲۹-۱۱-۱۳۹۲ ۰۷:۱۹ صبح
آخرین ارسال: ta.soltani
  موج چهارم شیوع ایدز در راه است ta.soltani 0 69 ۲۸-۱۱-۱۳۹۲ ۰۵:۵۷ عصر
آخرین ارسال: ta.soltani
  گیاه شمعدانی، کلید نسل جدید درمان ایدز ta.soltani 0 70 ۱۴-۱۱-۱۳۹۲ ۰۹:۰۹ صبح
آخرین ارسال: ta.soltani
  آمار تکان‌دهنده ابتلای کودکان کار به ایدز و هپاتیت ta.soltani 0 52 ۱۶-۱۰-۱۳۹۲ ۰۱:۳۴ عصر
آخرین ارسال: ta.soltani
  آموزش پیشگیری از ایدز به دبیرستان‌های ایران باز می‌گردد ta.soltani 3 68 ۱۹-۹-۱۳۹۲ ۰۶:۵۹ عصر
آخرین ارسال: shahabsky
  سه مبتلا به ایدز زیر یک سقف baran** 0 80 ۱۵-۹-۱۳۹۲ ۱۱:۵۷ عصر
آخرین ارسال: baran**
  مراکز مشاوره ایدز، پاسخگوی سووالات مردم در سراسر کشور baran** 0 37 ۱۴-۹-۱۳۹۲ ۱۱:۳۷ عصر
آخرین ارسال: baran**

پرش به انجمن:

کاربرانِ درحال بازدید از این موضوع: 1 مهمان