تبليغات
تبلیغات در دانشجو کلوب محک :: موسسه خيريه حمايت از کودکان مبتلا به سرطان ::
جستجوگر انجمن.براي جستجوي مطالب دانشجو کلوپ مي توانيد استفاده کنيد 
برای بروز رسانی تاپیک کلیک کنید
 
امتیاز موضوع:
  • 1 رأی - میانگین امتیازات: 5
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

اسلام در زمان سامانیان

نویسنده پیام
  • ♔ αϻἰг κнаη ♔
    آفلاین
  • مدیرکل  سایت
    *******
  • ارسال‌ها: 16,105
  • تاریخ عضویت: تير ۱۳۹۰
  • اعتبار: 1090
  • تحصیلات:زیر دیپلم
  • علایق:مبارزه
  • محل سکونت:ایران زمین
  • سپاس ها 34951
    سپاس شده 49155 بار در 13535 ارسال
  • امتیاز کاربر: 551,587$
  • حالت من:حالت من
ارسال: #1
اسلام در زمان سامانیان
اسلام در زمان سامانیان
وضع عمومی پایدار در مرز شمالی سامانیان که جنگهای خونین در آنجا بسیار کمتر از آناتولی اتفاق می‏افتاد، سبب آن شد که مجاهدان مرز نشین به وظایف تبلیغ دینی بپردازد که سخت تحت نفوذ اهل تصوف و تشیع بود.
در حالی که یونانیان - حتی تا زمان حاضر - خود را تقریباً به صورت کامل مصون از پذیرفتن تبلیغات اسلامی نشان داده‏اند، ترکانی که در مرزهای سامانیان ساکن بودند - اغلب شمن پرست و گروه اندکی مسیحی و بنابراین غیر وابسته به یک دین جهانی - به دور از هر گونه مشکلی با وسایل مسالمت آمیز؛ دین اسلام درآمدند.
شک نیست که پشتیبانی سامانیان از مبلغان و رباط نشینان، عامل عمده‏ای در این پیشرفت دین اسلام بوده است که بدون این پشتیبانی هرگز ممکن نبود چنین پیشرفتی حاصل شود.
سامانیان، از این لحاظ و همچنین از لحاظ ترویج و تشویقی که از ادبیات فارسی می‏کردند که صلح را در قسمت عمده‏ای از ایران برقرار سازند، نقش عمده‏ای در تاریخ جهان داشته‏اند.
جهان اسلامی گرویدن ترکان را به دین اسلام که بعدها عملاً دین همه اقوام ترک شد؛ به ایشان مدیون است.
در عین حال، به علت علاقه فراوان سامانیان به مذهب تسنن، همین مذهب میان ترکان رواج یافت و بعدها سبب شد که در جهان اسلام به صورت روز افزون این مذهب غالب باشد.
البته عده ای هم بر این عقیده هستند که از آنجایی که سامانیان که در مسلمان کردن اقوام ترک در شرق قلمرو خلافت فعلیت می کردند ، خود اهل تسنن بودند لذا ترکها را هم به همین مذهب در می آوردند.
با همه این احوال، باید گفت که سامانیان با مسلمان کردن ترکان، زمینه را برای سقوط خود فراهم کردند و قرلقها به زودی ماوراءالنهر سامانیان را زیر فشار قرار دادند. علمای دینی که فرمانروایان سامانی برای رو به رو شدن و جنگ با ترکان، تأیید آنان را خواستار شده بودند، چنان فتوا دادند که ترکان مهاجم نیز مسمانانی درستند و برای جنگیدن با ایشان نمی‏توانند به جهاد فتوا دهند.
بدین ترتیب دولت سامانی که نمی‏توانست در برابر ترکان مهاجم مقاومت ورزد، در سالهای 389 - 94 ق / 999 - 1004 م، رو به زوال رفت و سرانجام منقرض شد و سرزمینهای شمال جیحون به تصرف قره خانیان درآمد.
وارث سامانیان در جنوب جیحون غزنویان بودند که نسبتشان به سرباز مزدور ترکی می‏رسید. نام آنها مأخوذ از نام پایتخت ایشان، غزنه، واقع در سرزمینی است که اکنون افغانستان نام دارد.
زبان فارسی در زمان سامانیان
در دوره ایران سامانی، زبان فارسی از پیشرفت و شکوفایی زیادی برخوردار شد
با آن که سامانیان در امور اداری زبان عربی را به کار می بردند و آن را شعار وحدت با خلافت می شمردند، امکان آن را فراهم آوردند تا شاعران ایرانی همچون
رودکی «وفات در 329 ق / 940 - 1 م» و
دقیقی «حدود 325 - 70 ق / 935 - 80 م»
از نخستین کسانی باشند که به گونه‏ای از زبان ملی خود که از تکمیل و تلفیق لهجه‏های محلی گوناگون فراهم آمده بود مطلب بنویسند.
این زبان در دبار سامانیان پذیرفته کرد و سرانجام به عنوان زبان «فارسی جدید» رواج پیدا کرد که با اندکی تغییرات آوایی تا زمان حاضر بر جای مانده است.
فارسی جدید به خط عربی نوشته شد و رفته رفته هر چه بیشتر کلمات عربی به آن راه یافت و البته بر غنای زبان فارسی افزود.
رنسانس ایرانی اسلا می در قرن چهارم .....
شاهنشاهی ساسانی در آخرین دهه های پایانی خود و پیش از حمله اعراب مسلمان به آن، به مرحله ای از رشد و بالندگی فرهنگی رسیده بود که بسیاری از نویسندگان و هنرمندان آن عصر در تیسفون پایتخت آن زندگی می کردند. خسرو انوشیروان از قدرتمندترین و در عین حال دانش دولت ترین شاهان واپسین ساسانی بود که دربار خود را به محل گردآمدن این گروه تبدیل کرده بود.
وی با برپایی دانشگاه جندی شاپور سعی داشت اصل علم آموزی در ایران را نهادینه کند و از این رهگذر تحولی در قلمرو ایران به وجود آورد. اما با پایان گرفتن دوران سلطنت او، رکودی بر جامعه ایران حاکم شد که به همراه دسیسه های سیاسی و نظامی همراه می شد. عدم لیاقت شاهان بعدی و اقدامات خود سرانه آنها به همراه قدرت یابی مجدد موبدان که پس از سرکوب موفقیت آمیز مزدک و پیروانش بیش از پیش در امور سیاسی و زندگی شخصی مردم دخالت می کردند، جامعه ایران را به سمتی سوق داد که هیچ تعبیری بهتر از بی تفاوتی نسبت به سرنوشت، نمی توان از آن کرد.
لشکرکشی بی حاصل خسرو دوم معروف به خسرو پرویز که با مالیات های سنگینی بر مردم همراه بود و ناکامی در این لشکرکشی که ایران برای آخرین بار توانست مصر را تصرف کند شرایط کشور را بغرنج تر کرد به گونه ای که هنگام هجوم اعراب مسلمان به مرز های ایران، نه سپاهیان ایران توان مقابله با آن را داشتند و نه مردم انگیزه چندانی جهت دفاع. هجوم سیل آسا و پی درپی اعراب که به نظر می رسد با تحریک برخی از بزرگان ایرانی و همراهی آنان رخ داده باشد.
پرجمعیت ترین نقطه ایران میان رودان را خالی از سکنه کرد و بسیاری از آنها برای در امان ماندن از این حمله راه مناطق شرقی و خراسان را در پیش گرفتند. بسیاری از این فراریان را همان طیف نوپا و تازه شکل گرفته دانشمندان، هنرمندان و نویسندگان دربر می گرفتند که برای در امان ماندن از مرگ جان خود خانواده را برداشته و راه باختر را در پیش گرفتند. آنها برای آنکه امنیت بیشتری احساس کنند پا به فرارودان گذاشتند که جزو حوزه فرهنگی ایران محسوب شده و دولت شهر های آن خراج گذار ساسانیان بودند.
اعراب پس از آنکه دورترین سرزمین های شرقی متعلق به ساسانیان را تصرف کردند، به دلیل جنگ های داخلی و اختلا فات درونی موفق نشدند پیشروی بیشتری کرده و پس از جنگ طراز که با سپاهیان چینی داشتند، کم کم در آن منطقه ماندگار شده و در زمان سلطه خلفای اموی سختگیری بر ایرانیان و تحقیر آنان را پیشه خود کردند. کوچ اجباری این خیل از ایرانیان ثروتمند و با فرهنگ به فرارودان که خود زمینه مستعدی برای جذب آنها داشت و در حوزه فرهنگی و اجتماعی پیشرفت های چشمگیری هم کرده بود باعث گردید تا تنها پس از گذشت دو قرن در این منطقه فرهنگ و تمدنی شکوفا شود که از آن به عنوان فرهنگ و تمدن ایرانی اسلا می یاد می کنند. اعراب که تنها قرآن و اسلا م را با خود آورده بودند به دلیل نارسایی های فرهنگی به سرعت جذب فرهنگ ایرانی شده و ایرانیان نیز از آنها اسلا م و قرآن را که پیام برابری و برادری می داد قبول کردند تا بر اساس آن شیوه ای جدید دراندازند.
با سرنگونی خلا فت اموی که تبعیض نژادی و سرکوب را پیشه خود کرده بود به دست سپاهیان ایرانی که فرماندهی آن را ابومسلم خراسانی بر عهده داشت، خلا فت عباسی بر سر کار آمد که تمام امور کشور داری و ملک داری آنها به دست ایرانیان بود. خاندان برمکیان در دوره هارون برمصدر خدمات شایانی گشتند و به تشویق خاندان سهل که وزارت مامون فرزند هارون را بر عهده داشت، بیت الحکمه هایی در سراسر قلمرو آنان شکل گرفت و دانشمندان ایرانی به سرعت به گسترش علوم مختلف با استفاده از منابع فراهم شده پرداختند.
در قرن سوم هجری هنگامی که طاهر ذوالیمینین فرمانده ایرانی سپاه مامون در خراسان اعلا م استقلا ل کرد، مرحله جدیدی در تاریخ ایران گشوده شد که از آن پس خانواده های ایرانی در شرق قلمرو عباسی حکومت هایی مستقل پی افکندند. در این میان بود که با قدرت گرفتن خاندان سامانی در فرارودان، دوره ای نوین در فرهنگ ایرانی اسلا می شروع شد. امرای سامانی که نسب خود را به بهرام چوبین (برخی نویسندگان می گویند بهرام گور یا همان بهرام پنجم از شاهان ساسانی) از فرماندهان ارتش ساسانی می رساندند در اوایل دوم هجری اسلا م را پذیرفتند و از آن پس به دلیل کاردانی و لیاقتی که از خود ابراز کرده بودند به سرعت پله های ترقی را طی کردند. سامانیان در قرن سوم هجری با فرمانروایی بر شهر های مهم فرارودان مانند سمرقند و بخارا و بلخ زیربنای حکومت آینده خود را طراحی می کردند تحت حاکمیت امرای طاهری بودند.
امیراسماعیل بن احمد سامانی که توانست به صورت واقعی و نهایی سلسله سامانی را پی ریزی کند، پس از سرنگونی طاهریان به وسیله عمرولیث صفاری، که از خلیفه عباسی حکومت خراسان را گرفته بود به ناچار با وی روبه رو شد. در دو نبردی که میان طرفین رخ داد، عمرولیث صفاری به صورت شگفت انگیزی تنها توسط سپاهیان امیراسماعیل دستگیر شد و به این ترتیب خراسان به قلمرو وی ملحق شد. پیش از آن نیز امیر اسماعیل در درگیری خانوادگی با برادرش نصر با وجود آنکه پیروز شده بود به دلیل احترام به برادر، وی را به حکومت بازگردانده بود، اما تقدیر چنین بود که امیراسماعیل زمام امور را به دست گیرد. امیران سامانی به دلیل آنکه در مرز های شمال شرقی ایران وظیفه حراست و حفاظت از مرز ها در برابر هجوم ترکان را بر عهده داشتند همواره از آمادگی رزمی لا زم نیز برخوردار بودند. امیراسماعیل سامانی در چندین جنگ مختلف که با سپاهیان مهاجم ترک نژاد داشت موفق شده بود آنها را شکست داده و اسیران بسیاری به دست آورد که به عنوان غلا م به دربار خلیفه عباسی در بغداد گسیل می شدند.
امرای سامانی چه پیش و چه پس از قدرت گیری با پیش گرفتن شیوه ای متفاوت در سلوک خود با اهل علم و دانش و همچنین آیین حکومت داری که برگرفته از ساسانیان بود راه را برای شکوفه نهایی علم و تمدن ایرانی اسلا می فراهم کردند. آنها که امرایی دیندار بودند، در کنار گسترش اسلا م به هویت ایرانی خود نیز افتخار می کردند و در راه گسترش پایه های تمدنی آنها هیچ دریغ نمی کردند.
کتاب فرهنگ و تمدن اسلا می در قلمرو سامانیان نوشته دکتر محمدرضا ناجی بر آن است تا با استفاده از منابع و مستندات موجود، به معرفی سامانیان و قالب فرهنگی و تمدنی اسلا م در قلمرو آنها کند. نوشته حاضر با مقابله آرا و نظر یات قدیم و جدید این مهم را به انجام می رساند. نوشتار حاضر در اصل پایان نامه دکترای نویسنده بوده و توسط انتشارات امیرکبیر در سال ۱۳۸۶ چاپ و در اختیار علا قه مندان قرار گرفته است. کتاب در ۹ فصل تنظیم شده و هر فصل خود دربرگیرنده موضوعات مختلف دیگری است.
فصل های اول و دوم تاریخ سیاسی سامانیان، حکومت های محلی و نحوه ارتباط آنها با دولت سامانیان به تفصیل مورد مطالعه قرار گرفته است. نویسنده با استفاده از منابع موجود به خاستگاه سامانیان، اسلا م آوردن آنان و چگونگی وارد شدن به فرآیند قدرت پرداخته و با تضارب آرا سعی کرده به نتیجه مشخصی از خواستگاه آنان برسد. در ادامه پس از آنکه به ساختار امارت سامانیان در دو قسمت دین و دولت و روابط با خلا فت پرداخته به سراغ موسس این سلسله یعنی امیر اسماعیل بن احمدبن اسد رفته و در ادامه به حیات سیاسی جانشینان وی شامل احمدبن اسماعیل، نصربن احمدبن اسماعیل، نوح بن نصربن احمد، عبدالملک بن نوح، منصوربن نوح، نوح بن منصور، منصوربن نوح، عبدالملک بن نوح و بالا خره واپسین امیر این سلسله یعنی اسماعیل مختصر پرداخته است.

جغرافیایی سیاسی قلمرو سامانیان که فصل دوم بدان اختصاص دارد با توصیفی از بخارا، پایتخت آنها آغاز می شود و در ادامه، خود به وضعیت خراسان بزرگ و حکومت های محلی و شهر های امیرنشین تابع امیر سامانی می پردازد.
شاید مهم ترین وجه امارت سامانیان دیوانسالا ری پیشرفته و کاملا ایرانی آن باشد که در مجموع ۱۲ دیوان بود و در راس هر کدام از آنها یکی از عالمان و دبیران برجسته ایرانی حضور داشته است وزیران معروفی چون بلعمی وجیهانی که خود از خانواده های دبیر ایرانی بودند، موفق شدند این دیوانسالا ری محکم و مقتدر را به وجود آورند. دیوان هایی چون وزارت، خراج، اشراف، رسایل، شرطه، برید، قضا، حسبه، اوقاف، سپاه، مملکه خاصه و آب.
در ابتدای این فصل نیز نویسنده توصیفی از دربار سامانی کرده که در راس آن حاجب بزرگ قرار داشت.
وظیفه این دیوان رسیدگی به امور دربار یا همان درگاه بود و این حاجبان در دوره پایانی حکومت سامانی برای آنها دردسرساز شدند، چرا که غلا مان ترک که کم کم از آنها در ارتش سامانی بهره می گرفتند بر این دیوان غالب آمده و محلی برای توطئه و دسیسه علیه دستگاه وزارت یا همان دیوان شد.
همان گونه که در مقدمه این نوشته نیز ذکر شد سامانیان وارث تمدن ایرانی بودند، دهقانان که ستون فقرات جامعه ایران پیش از اسلا م را تشکیل می دادند در این دوره نیز به عنوان اصلی ترین و مهم ترین پشتیبان دربار سامانی ظاهر شده و در ساختار آن به خصوص در دوره امرای قدرتمندی چون اسماعیل، احمد و نوح حضور داشتند.
خاستگاه اجتماعی دهقانان و مسائل مرتبط با آن باعث شده بود تا در تمام طول دوران حکومت سامانی جامعه ایرانی بتواند حیات قدرتمندی داشته باشد، امری که نویسنده در فصل های چهارم و پنجم که به وضع اجتماعی و زندگی اقتصادی اختصاص دارد، بدان پرداخته است.
در حوزه اقتصادی، سامانیان به دلیل تجارت گسترده ای که داشتند، موفق شده بودند از وضعیت مالی بسیار مناسبی بهره بگیرند، کاروان تجاری سامانیان در تمام فرارودان تا اروپای شرقی و چین، فلا ت مرکزی ایران، سواحل خلیج فارس و دریای عمان و شبه قاره هند در حرکت بودند.
این کاروان ها علا وه بر حمل کالا های تولیدی قلمرو سامانی، بسیاری از اقلا م تجاری را با خود به شهر بخارا آورده و از آنجا به دیگر مناطق ترانزیت می کردند.
در فصل ششم که اختصاص به هنر و معماری دارد، می توان هنر تلفیقی جدیدی یافت که برگرفته از شیوه معماری ساسانی، سنت های موجود در فرارودان قدیم و همچنین طرح های جدید مهندسان مسلمان بود. بخارا پایتخت امرای سامانی در این دوره به اوج شکوه و رونق خود رسید و جلوه های متعددی از هنر معماری را در آن می توان دید. این هنر ها غالبا در قبور امرای سامانی، زیارتگاه ها و مساجد قابل مشاهده بودند. نویسنده در همین فصل به هنر های دستی و صنایع مانند سفالگری، فلزکاری، شیشه گری، نساجی، تندیس گری، کاغذسازی و خوشنویسی نیز پرداخته است.
امیران سامانی به خصوص امیراسماعیل سامانی فردی بسیار متدین و پایبند به اصول اسلا می بود. جانشینان وی نیز چنین رویکردی داشتند، اما این امر باعث آن نشد تا در دوره امارت آنها سختگیری مذهبی رواج داشته باشد. آنها با تساهل و تسامح مذهبی در قلمرو خود بسیاری از پیروان ادیان و فرق را پذیرا بودند و جهت پیشرفت علم، هنر و تجارت سعی می کردند این شیوه را همیشه تداوم دهند.
بوداییان، یهودیان، مسیحیان، زرتشتیان و پیروان مانی و همچنین گروه هایی چون مرقونیه، دیصانیه، به آفریدیان، خرم دنیان و سپیدجامگان از ادیان و فرق غیراسلا می زندگی مسالمت آمیزی داشتند. مسلمانان نیز که خود به شعبات متعددی مانند شیعه، اثنی عشری، اسماعیلیه، کرامیه، خوارج، جهمیه و کیالله تقسیم می شدند و تعداد آنها در شهر های مختلف تفاوت داشت نیز حضور داشتند. فصل هفتم کتاب نیز اختصاص به این ادیان و فرق؛ وضعیت زندگی و حیات اجتماعی و دینی آنها دارد.
در فصل هشتم کتاب به آموزش و پرورش و نهاد های آموزشی پرداخته است. در قلمرو سامانی امر آموزش و علم اندونزی طالبان بسیاری داشت. تعداد بسیاری از دانشمندان آن عصر مانند ابن سینا، فارابی، ابوریحان بیرونی و ... در قلمرو سامانیان می زیستند و یا دوران جوانی خود را در کتابخانه های غنی سمرقند و بخارا و سایر شهر های قلمرو سامانیان سپری کرده بودند. وجود مدارس و حوزه های علمیه مختلف و همچنین مساجدی که در آن علوم گوناگون تدریس می شد به همراه وفور معلمان باعث افزایش سطح آگاهی های عمومی در آن دوره شد. مقدسی در مورد کرامت و جایگاه شاعران و نویسندگان نزد امرای سامانی می گوید: از رسوم آنان اینکه دانشمندان را وادار به زمین بوسی نمی کنند. امرای سامانی بر جنازه دانشمندان و فقیهان خود نماز می خواندند و از همین باب است که بدون اغراق پایه بسیاری از علوم در قلمرو جامعه اسلا می از قلمرو سامانیان بیرون آمده است.
فصل نهم کتاب که کاملا به فصل قبل مربوط است، عنوان علوم رایج در قلمرو سامانیان را برخود دارد. نویسنده این علوم را در موارد چندی دسته بندی کرده است مانند علوم شرعی، اخلا ق، عرفان و تصوف، علوم عقلی، تاریخ و ادبیات، هنگام پرداختن به هر یک از این علوم به زیرشاخه های آن و همچنین نام آوران آن نیز اشاره دارد.
کتاب فرهنگ و تمدن اسلا می در قلمرو سامانیان در پایان خود علا وه بر نتیجه گیری شامل و یک پیوست و همچنین فهرست بلندی از منابع و ماخذ است.
نگاه آخر
آنچه در مورد کتاب حاضر آمد، تنها توضیحی توصیفی از این کتاب بود، چرا که معرفی تمام مطالب ونکات آن خود مستلزم فرصتی بیش از این است. اما به عنوان آخرین نگاه نه به عنوان نقد، بلکه به عنوان یادآوری در مورد عنوان کتاب باید نکته ای را گفت؛ نویسنده محترم کتاب خود را با عنوان فرهنگ و تمدن اسلا می در قلمرو سامانیان عنوان کرده است، اما هر مطلب از این کتاب با نگاه و رویکرد اسلا می به هیچ عنوان قابل سنجش نیست، همانگونه که در ابتدای این مبحث اشاره شد، اسلا م هنگامی که از شبه جزیره عربستان بیرون آمد، تنها قرآن را به عنوان نماد خود به همراه داشت که اعراب قبایلی با عنوان مسلمان آن را وارد ایران کرده بودند بسیاری از آنها نه سواد خواندن داشتند و نه مسلمانان معتقدی بودند به ماجرای خالدبن ولید فرمانده لشکر اعراب که به صورت متواتر آمده نگاه کنید بلکه این ایرانیان بودند که با استفاده از دانش و فرهنگ عمیق خود به سرعت به مبانی و مبادی این کتاب الهی و اسلا م پی برده و به سرعت و در جهت اعتلا ی آن کوشیدند. بنابراین ایرانیان با اسلا م بعد معنوی خود را تقویت کردند و هیچگاه هم از هویت اصیل خود جدا نشدند نهضت شعوبی گری و زنده شدن حماسه های ایرانی در این دوره دلیلی است بر این مدعا چنانکه زبان دری که بازمانده از دوران پیش از اسلا م بوده در دوره حکومت سامانیان تولدی دوباره یافت و رودکی سمرقندی که از وی به عنوان پدر شعر فارسی یاد می کنند، در این دوره می زیست و امرای سامانی مانند نوح بن احمد وی را بزرگ می داشتند.
با این توصیف باید گفت آنچه در کتاب حاضر آمده است، تنها فرهنگ و تمدن اسلا می نیست، چرا که اگر عنصر ایرانیت که در تمام بخش های کتاب به چشم می خورد را از آن بگیریم، دیگر از آن چیزی باقی نخواهد ماند. بنابراین باید گفت عنوان کتاب بهتر بود به جای فرهنگ و تمدن اسلا می، عنوان فرهنگ و تمدن ایرانی اسلا می در قلمرو سامانیان می بود تا بدین ترتیب حق کلا م بیشتر ادا می شد.
گروه: فرهنگی
نویسنده: کریم جعفری
منبع: روزنامه اعتماد ملی
تاریخ درج: 16 آذر 1389

مطالب مشابه ...










اسلام در زمان سامانیان

۲۱-۸-۱۳۹۰ ۰۲:۰۶ عصر
جستجو یافتن همه ارسال های کاربر اهدا امتیازاهدای امتیاز به کاربر پاسخ پاسخ با نقل قول
 سپاس شده توسط senior engineer

برای بروز رسانی تاپیک کلیک کنید


مطالب مشابه ...
موضوع: نویسنده پاسخ: بازدید: آخرین ارسال
  تاریخ شهر و شهرسازی ایران بعد از اسلام (قرن اول تا چهارم هجری) | شهرسازی senior engineer 0 448 ۱-۱۰-۱۳۹۱ ۱۲:۱۹ عصر
آخرین ارسال: senior engineer
  [دانلود] پاورپوینت مديريت توليد انگيزه - مدیریت کار و زمان - مدیریت خلاقیت 58 اسلاید به همراه ♔ αϻἰг κнаη ♔ 0 818 ۱۲-۹-۱۳۹۱ ۰۸:۰۳ عصر
آخرین ارسال: ♔ αϻἰг κнаη ♔
  دین اسلام ونیایش ♔ αϻἰг κнаη ♔ 0 146 ۱۱-۹-۱۳۹۱ ۰۸:۵۴ عصر
آخرین ارسال: ♔ αϻἰг κнаη ♔
  ورزش از ديدگاه اسلام (بخش اول) senior engineer 0 131 ۲۴-۷-۱۳۹۱ ۱۱:۲۵ صبح
آخرین ارسال: senior engineer
  ورزش از ديدگاه اسلام (بخش دوم) senior engineer 0 138 ۲۴-۷-۱۳۹۱ ۱۱:۲۴ صبح
آخرین ارسال: senior engineer
  حضرت علی علیه السلام و اهل بیت اسلام در قرآن(بخش اول) senior engineer 0 61 ۱۶-۷-۱۳۹۱ ۱۲:۴۷ عصر
آخرین ارسال: senior engineer
  حضرت علی علیه السلام و اهل بیت اسلام در قرآن (بخش دوم) senior engineer 0 62 ۱۶-۷-۱۳۹۱ ۱۲:۴۶ عصر
آخرین ارسال: senior engineer
  [مقاله] دولت سبکری نخستین حکومت ترکان در ایران پس از اسلام ♔ αϻἰг κнаη ♔ 0 153 ۱۴-۷-۱۳۹۱ ۰۷:۴۶ عصر
آخرین ارسال: ♔ αϻἰг κнаη ♔
  روش شناسي در اسلام ( بخش اول) senior engineer 0 105 ۱۴-۷-۱۳۹۱ ۰۳:۵۴ عصر
آخرین ارسال: senior engineer
  روش شناسي در اسلام (بخش دوم) senior engineer 0 83 ۱۴-۷-۱۳۹۱ ۰۳:۵۴ عصر
آخرین ارسال: senior engineer

پرش به انجمن:

کاربرانِ درحال بازدید از این موضوع: 1 مهمان